سوالات چهار گزينه اي پايه دوم

1- كدام يك از تغييرات زير فيزيكي است ؟
الف) زرد شدن برگ درختان ب) تبديل شير به پنير ج) تصعيد نفتالين د) اكسيد شدن گلوكز در سلول ها
2- كدام يك از گزينه هاي زير از جمله خواص شيميايي مواد است؟
الف) انحلال پذيري در آب ب) قابليت مفتول شدن ج) جلا پذيري د) اكسيد شدن خود به خودي
3- براي خاموش كردن آتش در بغضي موارد از گاز كربن دي اكسيد استفاده مي كنند زيرا اين ماده از طريق .......آن را خاموش مي كند.
الف) سرد كردن آتش ب) جلوگيري از رسيدن سوخت به آتش ج) قرار گرفتن بر روي آتش و جلوگيري از رسيدن اكسيژن د) تغيير دادن حالت ماده ي سوختني
4- كدام يك از شرايط زير از به وقوع پيوستن تغيير شيميايي جلوگيري مي كند؟
الف) نگه داري بعضي داروها در شيشه هاي قهوه اي ب) نگه داري نفتالين در شيشه هاي در بسته
ج) قرار دادن ظرف آب در جايخي يخچال د) خشك شدن لباس خيس در باد
5- انرپي فعال سازي كداميك از بقيه كمتر است؟
الف) تجزيه الكتريكي آب به اكسيپن و هيدروپن ب) اكسيد شدن خود به خودي سديم در مجاورت با هوا ج) سوختن پارافين شمع و توليد گرما و نور د) تشكيل آهن سولفيد از حرارت دادن گوگرد و آهن
6- كدام يك از مثال هاي زير نشان دهنده ي انتشار نور به صورت خط راست است؟
الف) ديده شدن نور چراغ قوه ب) انعكاس نور از روي سطح آب
ج) تشكيل سايه د) شكستن نور در منشور
7- مقدار زاويه A در شكل مقابل چند درجه است؟
الف) 35 ب) 70 ج) 45 د) 55
8- در تجزيه نور به وسيله ي منشور كدام يك از نورها بيش از بقيه شكسته مي شوند؟
الف) آبي ب) قرمز ج) نارنجي د) سبز
9- با توجه به تصوير مقابل قطعه هاي AوB به ترتيب از راست به چپ عبارتند از :
الف) عدسي كاو – آينه ي تخت ب) عدسي كوژ – آينه ي كاو
ج) عدسي كاو – آينه ي كاو د) عدسي كوژ – آينه ي كوژ
10- بسامد كدام يك از فنر هاي زير بزرگ تر است؟
الف) ب) ج) د)
11- اگر بسامد يك موج 50 هرتز و طول موج 5 سانتي متر باشد سرعت انتشار موج چند متر بر ثانيه است؟
الف) 5/0 ب) 50 ج) 5/2 د) 250
12- كدام يك از موج هاي زير براي انتشار نياز به محيط مادي دارد؟
الف) راديويي ب) صوتي ج) فرابنفش د) نور مرئي
13- كداميك از امواج زير براي استريل كردن وسايل و محيط قابل استفاده است؟
الف) فروسرخ ب) اشعه ي ايكس ج) گاما د) ميكروويو
14- كدام يك از جملات زير صحيح است ؟
الف) افزايش انرژي دروني ماده باعث تغيير حالت آن مي شود.
ب)افزايش دماي يك ماده باعث افزايش انرژي دروني آن مي شود.
ج) افزايش دماي يك ماده باعث افزايش پتانسيل ذرات آن مي شود.
د) بين انرپي دروني يك ماده , دما و تغيير حالت ماده ارتباطي وجود ندارد.
15- انتقال گرما در خلا از طريق ..........انجام مي شود.
الف) همرفت و رسانايي ب) تابش و همرفت ج) همرفت د) تابش
16- كدام يك از كاني هاي زير كاني ثانويه است؟
الف) كوارتز ب) فلدسپات ج) تالك د) ميكا
17- كدام يك از كاني هاي زير جلاي شيشه اي داشته و نور را از خود عبور مي دهد؟
الف) مس ب) كوارتز ج) گوگرد د) گرافيت
18- كدام يك از سنگ هاي زير آذرين دروني است؟
الف) گرانيت ب) بازالت ج) ريوليت د) ماسه سنگ
19- كدام يك از سنگ هاي زير به ترتيب ( از راست به چپ) رسوبي تبخيري و رسوبي سيماني است؟
الف) سنگ گچ و بازالت ب) مرمر و كنگلومرا ج) سنگ گچ و كنگلومرا د) گرانيت و ماسه سنگ
20-كدام يك از سنگ هاي زير رسوبي است؟
الف) گرانيت ب) مرمر ج) بازالت د) زغال سنگ
21- احتمال وجود فسيل در كدام يك از سنگ هاي زير وجود دارد؟
الف) مرمر ب) بازالت ج) ماسه سنگ د) گرانيت
22- ميزان تغييرات فيزيكي و شيميايي در كدام افق يا لايه ي خاك كمتر از بقيه است؟
الف) افقC ب) گياخاك روي افق A ج) افقA د) افق B
23- كنترل فعاليت هاي سلول بر عهده ي ..............است.
الف) پوسته ب) هسته ج) ديواره ي سلولي د) سيتوپلاسم
24- كدام يك از گزينه هاي زير مربوط به بافت خون است؟

الف) ب) ج) د)

25- كدام يك از دستگاه هاي زير تقريبا در تمام بدن پراكنده اند ؟
الف) حركتي – تنفسي ب) گوارشي – عصبي ج) گردش خون – ارتباطي د) دفع ادرار – توليد مثل
26- بيماري شب كوري ( اختلال بينايي در نور كم) در اثر كمبود ويتامين .......در بدن به وجود مي آيد.
الف) ب) ج) د)
27- كدام يك از مواد زير براي اينكه جذب دستگاه گوارش شوند نياز به گوارش گوارش ندارند؟
الف) چربي ب) پروتئين ج) مواد نشاسته اي د) آمينواسيد
28- شكل مقابل تصوير ساده شده ي دستگاه گوارش انسان است . بخش هاي AوBوC به ترتيب (از راست به چپ) عبارتند از:
الف) مري – لوزالمعده (پانكراس ) – آ÷انديس
ب) ناي – كبد – راست روده
ج) مري – كبد – آپانديس
د) ناي – لوزالمعده (پانكراس) – راست روده
29- در كداميك از بخش هاي زير آنزيم گوارشي ترشح نمي شود؟
الف) معده ب) دوازدهه ج) دهان د) مري
30- جذب كدام ويتامين بدون كمك شيره هاي گوارشي انجام نمي شود؟
الف) ب) ج) د)
سوالات تشريحي پايه دوم
1- آب اكسيژنه ماده اي شيميايي است كه در اثر حرارت يا نور به آب و
وگاز اكسيژن تجزيه مي شود. در دو لوله ي آزمايش مقدار مساوي
آب اكسيژنه ريخته , لوله ي آزمايش شماره ي 1 را حرارت مي دهيم
و گاز اكسيژن توليد شده را جمع آوري مي نماييم . در لوله ي آزمايش شماره 2
مقدار كمي گرد اكسيد منگنز مي ريزيم و س÷س لوله آزمايش را به آرامي
حرارت داده و گاز اكسيپن توليد شده را جمع آوري مي كنيم سپس نمودار
مربوط حجم گازاكسيژن توليد شده نسبت به زمان در هر دو لوله ي آزمايش
را رسم مي كنيم .
الف) چه عاملي باعث شده گاز اكسيژن توليد شده در لوله ي آزمايش شماره ي 2 بيش تر از لوله ي آزمايش شماره ي 1 باشد؟

ب) اگر در لوله ي آزمايش ديگري (لوله آزمايش شماره ي 3) به مقدار مساوي دو لوله قبلي آب اكسيژنه بريزيم و فقط به آن مقداري گرد اكسيد منگنز اضافه كنيم:
- پيش بيني كنيد مقدار گاز اكسيژن توليد شده در اين لوله به هركدام از لوله هاي آزمايش شماره ي 1 و 2 كمتر است يا بيشتر ؟

- منحني مربوط به پيش بيني خود را بر روي نمودار بالا رسم كنيد.



2- كدام يك از ابزار هاي نوري زير مي توان با استفاده از نور خورشيد كاغذي را آتش زد؟ چرا؟
آينه ي تخت – عدسي كوژ – آينه ي كوژ – عدسي كاو

3- توضيح دهيد چگونه با استفاده از عدسي كوژ و يك عدسي كاو مي توان تصوير يك جسم را بر روي پرده را تشكيل داد؟(بهتر است براي كامل كردن پاسخ خود شكل مربوط به پاسخ خود را رسم نماييد)

4- آزمايشي طراحي كنيد كه نشان دهد اندازه ي تصويري كه از يك جسم بر روي صفحه تشكيل به فاصله ي جسم از منبع نور بستگي دارد.

5- در يك امتحان عملي معلم سه تكه سنگ در اختيار حامد قرار دارد و به او گفت : اگر اين سه تكه سنگ شامل : ماسه سنگ – بازالت و گرانيت باشند چگونه مي توانيد هركدام از اين سنگ ها را بشناسيد. حامد با آوخته هاي قبلي خود به راحتي توانست بازالت را از دو سنگ ديگر تشخيص دهد اما نتوانست دو سنگ باقي مانده را به درستي از هم تشخيص دهد.
الف) فكر مي كنيد حامد با استفاده با استفاده از چه ويژگي هايي توانست سنگ بازالت را از دو سنگ ديگر تشخيص دهد؟
ب) اگر شما بخواهيد به حامد كمك كنيد از كدام ويژگي يا ويژگي ها براي تشخيص براي تشخيص سنگ هاي گرانيت و ماسه سنگ از يكديگر استفاده مي كنيد؟

6- با استفاده از كلمات داده شده نقشه مفهومي زير را كامل كنيد.
(مواد غذايي , كره , برنج , گوشت , چربي , سيب زميني , پروتئين , ماهي , تخم مرغ , قند , روغن)











7- هرگاه تكه اي نان را براي مدت چند دقيقه بجويم احساس مزه ي شيرين مي كنيم . علت را توضيح دهيد.

8- علت اين كه در طول زمان روزه داري ميزان قند خون تقريبا ثابت مي ماند را حد اكثر در دو سطر توضيح دهيد.

معرفي كاني ها

هر كاني متشكل از عنصرها ويا گروه عنصرهايي است كه در طبيعت بهم پيوسته و جامدي متبلور و غير عالي را تشكيل داده اند هر ماده متبلور داراي ساختاري دروني مشخصي است كه در آن اتم ها به نسبت هاي معين وجود دارد و طبق الگوي هندسي منظمي در كنار هم قرار گرفته اند اين نظم اتمي يكي از بارز ترين خصوصيات كاني ها محسوب ميشود ودر تمام قسمتهاي آن بطور يكنواخت وجود دارد و اگر تبلور در شرايط ايده آل صورت گرفته باشد حاصل آن پديدار شدن سطوح بلورين كامل خواهد بود مثلا ممكن است رطوبت موجود در هوا انجماد حاصل كند و مبدل به بلور هاي يخ مي شود شكل ظاهري بلور هاي يخ نحوي انتظام اتم هاي اكسيژن و هيدروژن را در كنار هم نشان مي دهد بلور ها از لحاظ اندازه وشكل متفاوت اند همگي از قوانين تقارن معيني تبعيت مي كنند . يكي از مشخصات بسيار بارز بلور ها ، ثابت بودن اندازه زواياي بين سطوح آن ها است . زواياي ميان سطوح مشخص در يك كاني خاص هميشه مقداري ثابت است وربطي به بزرگي وكوچكي اندازه ي بلور ندارد . اندازه گيري هاي مكرر و دقيق در زواياي بين سطوح بلور ها با ر ها نشان داده است كه ممكن است بلورهاي يك ماده به شكل هاي ظاهري تفاوتي ديده شود ، اما زواياي بين سطوح خاص از آن ماده همواره مقداري ثابت است بيشتر كاني هايي كه از يك ماده ي مذاب(يا ماگما) مشا" مي گيرند، در دماي بالاتر از درجه ي جوش آب متبلور مي شوند. بنابر اين ،مشاهده ي مستقيم رشد بلور در آن ها متشكل است .

وقتي بلور در محيطي غير محدود رشد داده شود ، داراي سطوح طبيعي و شكل هندسي كامل مي شود شكل يك بلور در واقع انعكاس از ساختمان دروني آني است و مي توان به كمك آن كاني هاي زيادي را شناسا يي كرد اما بايد به خاطرداشت كه ممكن است دو ياچند بلور از لحاظ ساختمان دروني شكل بلور مشابه باشند از جمله كاني هاي معمولي كه شكل بلور در آن ها وسيله تشخيص خوبي است مي توان به كوارتز ، هاليت ، گرونا (گارنت) ، فلوئوريت ، پيريت ، گالن ، آمفيول و پيروكسن اشاره كرد.
سختي هر بلور كه مقياس از ميزان مقاومت آن در برابر سايش و خراشيدگي است ، يكي ديگر از خواص آن است و به ساختمان دروني و قدرت پيوند هاي بين اتمي مربوط مي شود اين خاصيت نسبي از جمله نخستين خاصيت هاي است كه مي توان كاني هاي ناشناس در روي زمين را به كمك آن شناسايي كرد. رنگ يكي از مشخص ترين خواص كاني است و در مورد كاني هاي مثل گالن (خاكستري سربي ) آزدريت (آبي لاجوردي ) و اوليوين (سبز زيتوني ) ، بسيار مشخص كننده است . ساير كاني ها بسته به وجود ناخالصي ميانبار تفاوت در تركيب ، به رنگ هاي مختلفي ديده مي شوند ، مثلا" گوارتز را از بلورهاي بي رنگ شفاف تاصورتي ، قرمز ، سفيد و سياه يك دست مي توان يافت . مختصر آن كه رنگ در مورد محدودي از كاني ها وسيله تشخيص خوبي است ولي در مورد بقيه ، ارزش تشخيص ندارند . رنگ را بايد در تشخيص كاني ها در نظر گرفت اما هرگز به عنوان يك راهنماي مشخص كننده ي اصلي به كار نبرد.
سيليكات ها
از تركيب سيلسيوم ، اكسيژن و يك ياچند فلز سيليكات ها به وجود مي آيد و اگر كوارتز را جزو اكسيد ها محسوب بكنيم و آن را به همراه سيليكات ها در نظر بگيريم ، آنگاه حدود 93% پوسته ي زمين از سيليكات ها تشكيل مي شود. اگر چه تعداد سيليكات ها زياد است و خصوصيات گوناگوني دارند ، اما بيشتر آن ها شفاف و نيمه شفاف اند، اغلب جلاي شيشه اي دارند وسختي هاي آن ها تقريبا" زياد است و معمولا" در اسيد ها حل نمي شوند.
كوچكترين واحد سازنده ي سيليكات ها به شكل يك هرم چهار وجهي است كه سطوح آن را مثلث هاي متساوي الاضلاع تشكيل مي دهند . اين واحدها يا بنيان هاي چهار وجهي ، بار الكتريكي منفي دارند ( SIO ) و بايد يكديگر را دفع كنند، اما در طبيعت عناصر با بار مثبت مي توانند بارهاي منفي را خنثي كنند و به اين ترتيب ، سيليكات هاي مختلف را به وجود مي آورند . اگر در تركيب سيليكات ها ، آهن و منيزيم وجود داشته باشد ،رنگ سيليكات تيره و در نبود اين دو عنصر رنگ سيليكات روشن مي شود.

ميكاي سياه
سيليكات آب داراي آلومينيم ، آهن ، منيزيم و پتاسيم است بلورهاي آن به صورت پولك هاي سياه براق در اغلب سنگ هاي آندرين يافت مي شود رخ يك جهي دارد وجرم حجمي آن حدود 2/3 گرم بر سانتي متر مكعب است . اگر از پشت ورقه هاي نازك آن به يك شيء نوراني نگاه كنيم ، آن شيء شيشه يك ستاره ي شش يادوازده گوش ديده مي شود . ژيپس سولفات كلسيم آب دار كه ممكن است نمك گوگرد هم به همراه داشته باشد بلورهاي آن منشوري يا تيغه اي و معمولا" سفيد يا خاكستري است . بلورهاي بزرگ آن بي رنگ است. سختي ژيپس 2 است و جلاي شيشه اي دارد جرم حجمي آن 3/2 گرم بر سانتي متر مكعب است . معادن ژيپس تقريبا" در همه ي نقاط ايران از جمله سمنان . دامعان ، كرمان ،يزد ، شيراز واطراف تهران وجود دارد.

ميكاي سفيد
نام اين كاني از شهر مسكو گرفته شده است . ورقه هاي نازك آن بي رنگ و شفاف است ، ولي تكه هاي ضخيم آن جلاي صدفي دارد و نور را از خود عبور نمي دهد . تقريبا" تمام خصوصيات بييوتيت (ميكاي سياه ) را دارد ولي جرم حجمي آن كمي كمتر از آن است ، زيرا برخلاف ميكاي سياه ، آهن و منيزيم ندارد . ميكاي سفيد را مي توان در آذربايجان ، فارس و بلورهاي درشت آن را در اطراف همدان يافت

منيزيت
كربنات منيزيم است ، به صورت بلوري ودانه اي و خاكي شكل ديده مي شودو رنگ آن سفيد و سختي اش بين 4 تا 5/4 در تغيير است و جرم حجمي آن 3 گرم بر سانتي متر مكعب است . پودر آن در برابر اسيد كلريدريك گرم واكنش نشان مي دهد و گاز CO2 به وجود مي آورد. اين كاني در فريمان مشهد يافت مي شود و نوع خاكي آن ، در ايران گل سفيد خانده مي شود، در اطراف يزد ، سبزوار و انارك وجود دارد .

فسفات ها
تركيبي از اكسيژن و فسفر و يا چند فلز اند ، اكسيژن و فسفر يون PO را به وجود مي آورند و يون هاي مثبت فلزات مي توانند اين يون منفي را خنثي كنند . فسفات ها از نظر زمين شناسي اهميت چنداني ندارند . دو نوع فسفات مهم كه در ايران يافت مي شود اپاتيت و فيروزه است كه به شرح آنها مي پردازيم .

آپاتيت
فسفات كلسيمي است كه مقداري فلوئور يا كلر و آب دارد. بلورهاي آن شش ضلعي و ريز مي باشند ، ولي گاهي بلورهاي بسيار عظيم آن هم ديده شده است رنگ آن بسته به عناصر همراه خود تغيير مي كند و ممكن است سبز مايل به زرد ، سفيد ، آبي و گاهي بي رنگ باشد . جلاي شيشه اي دارد و سختي اش 5 و جرم حجمي اش 2/3 گرم بر سانتي متر مكعب است بلورهاي آن را مي توان در معدن آهن چغارت و جزيره هرمز ديد.

فيروزه
فسفات كلسيمي است كه علاوه بر آن ، آب ، مقداري آلمينيوم و مس به همراه دارد ، مس همراه اين فسفات سبب رنگ آبي خاص (فيروزه اي ) آن مي شود، جلاي شيشه اي دارد . سختي آن بين 5 تا 6 است و جرم حجمي اش 6/2 تا 8/2 گرم بر سانتي متر مكعب است . بهتر راه شناسايي آن علاوه بررنگ ، اثر آن بر چيني بدون لعاب است كه رنگ سفيد يا سفيد مايل به سبز به وجود مي آورد . معروف ترين معدن آن در حوالي نيشابور است.

كربن
كربن خالص به دو صورت الماس و گرافيت در طبيعت ديده مي شود.

الماس
بلورهاي مكعبي باسطوحي خميده و خط دار در طبيعت ديده مي شود جلاي شيشه اي يا چرب دارد . ممكن است بي رنگ ، زرد ،قهوه اي سياه ، آبي سبز يا قرمز باشد كه علت تنوع زنگ در آن مواد ناخالص همراه است . الماس باسختي 10 كه سخت ترين كاني شناخته شده و جرم حجمي آن 5/3 گرم بر سانتي متر مكعب است . تاكنون در ايران معدن الماس پيدا نشده است.

گوگرد
اغلب به صورت توده اي ديده مي شود، بلوهاي آن به شكل دو هرم ناقص است كه به هم چسبيده اند . رنگ زرد درخشان دارد و با كمي ناخالصي ممكن است به رنگ هاي قهوه اي تا سياه هم ديده شوند . جلاي شيشه اي تا الماسي و در سطوح تازه شكسته شده ، جلاي چرب دارد . سختي آن 5/1 تا 2 و جرم حجمي اش حدود 2 است .به آساني ذوب مي شود در آب نامحلول است . گوگرد خالص را مي توان در اطراف آتشفشان هاي سهند و دماوند و سبلان و تفتان ديد . در ساير نقاط از جمله اطراف سمنان بندر خمير و بندر لنگه و جزيره هرمز و درود و لار هم يافت .

چشمه‏ها

چشمه‏ها:
عبارتند از: الف: چشمه‏هاى گوگردى دامنه‏هاى شرقى دشت برازجان كه آب آنها داراى تركيبات گوگردى است. اين چشمه‏ها به رودخانه دالكى مى‏ريزند و سبب خراب شدن كيفيت آب آن مى‏شوند.
ب: چشمه‏هاى آب گرم، منطقه اهرم كه براى معالجه بيماريهاى پوستى مفيد است.
ج: چشمه‏هاى آب شيرين ناحيه خائيز اهرم كه تعداد آنها نسبتاً زياد بوده و داراى كيفيت بسيار خوبى هستند. چشمه‏هاى بَنيان، پرآب‏ترين چشمه‏هاى اين ناحيه مى‏باشند.
د: چشمه‏هاى منطقه فارياب كه از به هم پيوستن آب آنها رود فارياب تشكيل مى‏شود. مهمترين چشمه اين منطقه، چشمه تنگ فارياب است كه اهالى روستاى فارياب براى آبيارى باغهاى خود از آن استفاده مى‏كنند.
استفاده از اثر شفابخش چشمه‏هاى آبگرم براى درمان برخى بيماريها، قدمتى چندهزار ساله، دارد اين روش در پزشكى نوين نيز از جايگاه مهمى برخوردار است و پزشكان به آن توصيه مى‏كنند. به همين دليل در سراسر جهان مناطقى كه داراى چشمه‏هاى آب گرم حاوى املاح مفيد هستند از جمله جاذبه‏هاى توريستى به شمار مى‏آيند.
از سوى ديگر قطبهاى ملى طبيعت درمانى در ايران متعدد و پرشمار بوده و به طور عمده شامل چشمه‏هاى آب گرم هستند كه مهمترين اين قطبها عبارتند از سرعين اردبيل، سراب، آب گرم خان واسى سو آذربايجان غربى، آب گرم محلات، گرماب قوچان، آب گرم‏هاى زنجان، پوزه باغ، بزمان ايرانشهر، چشمه قلعه دختر اهواز، آب گرم اسك، فرقان قزوين، لاريجان مازندران، گراو تفرش، گنو هرمزگان، اعلا دماوند و آبعلى در شمال شرق تهران.
با آنكه اغلب آبگرم‏ها، فاقد حداقل امكانات رفاهى و بهداشتى هستند سالانه صدها هزار ايرانى را به خود جلب مى‏كنند.
تقريباً فقط در سرعين اردبيل شرايط نسبتاً مطلوبى از نظر وضعيت بهره‏بردارى از چشمه‏هاى آب گرم طبيعى وجود دارد. در دو دهه اخير شمار مراكز اقامتى و رفاهى توريستى در اين منطقه گسترش مناسبى داشته است، اما عدم معرفى بين‏المللى موجب شده تا طبيعت درمانى در اين منطقه هم صرفاً جنبه داخلى داشته باشد در ديگر مناطق، بهره‏بردارى با وضعيتى بسيار نامطلوب صورت مى‏گيرد و در چشمه‏هاى آب گرم كشور حتى از حداقل امكانات رفاهى خبرى نيست و نيز شيوه استفاده از اين چشمه‏ها گاه آنچنان غيربهداشتى است كه ممكن است مراجعين به جاى درمان دچار بيمارى نيز شوند. شرايط بد بهره‏بردارى موجب شده تا جز در برخى موارد معدود اغلب مردم تمايلى به استفاده از آبگرمهاى طبيعى نداشته باشند.

چشمه‏هاى آب گرم جهان

چشمه‏هاى آب گرم جهان:
طبق تعريف آب چشمه‏هاى گرم 6 تا 9 درجه سانتيگراد گرمتر از درجه حرارت سالانه نقاطى است كه در آن يافت مى‏شوند. فقط در ايالات متحده بيش از هزار نمونه از اين چشمه‏ها وجود دارد. اكتشافات معدنى در سراسر جهان نشان مى‏دهد كه دماى معادن عميق و چاههاى نفتى معمولاً با ازدياد عمق از سطح زمين افزايش مى‏يابد، افزايش ميانگين دما در چنين نقاطى در حدود دو درجه سانتيگراد در هر صد متر است. بنابراين وقتى كه آب زيرزمينى در اعماق زياد حركت مى‏كند گرم مى‏شود و اگر به سطح زمين برسد به صورت چشمه‏هاى آب گرم بيرون مى‏آيد. آب‏هاى گرم معدنى كه به صورت چشمه‏هاى آب گرم به سطح زمين مى‏رسند به دليل گذر از مناطق مختلف خواص مختلفى دارند كه مانند اثرى شفابخش اند استفاده از اثر شفابخش چشمه‏هاى آب گرم براى درمان برخى بيماريها قدمتى چندهزارساله دارد. اين روش در پزشكى نوين نيز از جايگاه مهمى برخوردار است. و پزشكان به آن توصيه مى‏كنند به همين دليل در سرتاسر جهان مناطقى كه داراى چشمه‏هاى آب گرم حاوى املاح مفيد هستند از جمله جاذبه‏هاى توريستى به شمار مى‏روند. پس براى اينكه بدانيم كدام آب براى درمان كدام بيمارى مفيد است به دسته‏بندى كردن آبها نياز داريم به همين دليل آبها را به شش دسته زير تقسيم مى‏كنند:
1- آبهاى بى‏كربنات. آشاميدن اين آبها كمك به تخليه معده مى‏كند قندخون را پائين مى‏آورند آب آشاميدنى چشمه نينه محلات از اين دسته است.
2- آبهاى سولفاته. آشاميدن اين آب براى بيماران كبدى و كليوى و نقرسى و روماتيسمى مفيد است.
3- آبهاى سولفوره. آبهاى گوگردى براى بيماريهاى مجارى تنفسى، روماتيسم و بيماريهاى جلدى مفيد است.
4- آبهاى كلروره. آشاميدن اين آبها غلظت صفرا را پائين مى‏آورد.
5- آبهاى آهن دار. اين آبها اثر مساعدى براى توليد گلبولهاى قرمز خون دارد.
6- آبهاى راديواكتيو. برخى از دانشمندان عقيده دارند كه به وسيله آن مى‏توان با پيرى مبارزه كرد.
نزديكترين چشمه آب گرم به استان قم محلات مى‏باشد. چشمه‏هاى آب گرم محلات به فاصله 15 كيلومترى شمال شرقى محلات قرار دارد. (در جنوب‏غربى تهران و در 30 كيلومترى غرب دليجان)

چشمه‏ها به دو طريق ايجاد مى‏گردند:
1- در مناطق آتشفشانى آب در اثر نفوذ از خلال گسلها و شكستگى‏ها تدريجاً گرم شده و پس از رسيدن به سطح زمين چشمه‏هاى آب گرم را مى‏سازد هرچه عمق نفوذ و سرعت خروج آب بيشتر باشد دماى بالاترى خواهد داشت.
2- توسط بخار آبهاى مربوط به مرحله سرد شدن ماگما در درون زمين ايجاد و توسط فشار بخار آب و گازها به سمت بالا حركت مى‏كند.
بيشتر چشمه‏هاى آب گرم ايران با تظاهرات آتشفشانى در ارتباطند. مانند چشمه‏هاى آب گرم اسك، سرعين بيله رود، محلات و...
در اطراف چشمه محلات معادن بزرگ‏تر اورتن ديده مى‏شود كه حاصل رسوب گذارى آب اين چشمه‏ها
در گذشته است. گرماى آب اين چشمه‏ها به فعاليتهاى آتش‏فشانى در شمال اين منطقه مربوط مى‏شود. آبهاى سطحى پس از نفوذ در داخل شكستگى‏ها و انحلال مواد آهكى از حد فاصل برخورد و اين سرى تشكيلات در كوههاى محلات كه از جنس آهك و متعلق به كرتاسه است خارج مى‏گردند.
استفاده از اثر شفابخش چشمه‏هاى آب گرم براى درمان بيماريها قدمتى چندهزار ساله دارد. اين روش در پزشكى نوين نيز از جايگاه مهمى برخوردار است. به همين دليل در سراسر جهان مناطقى كه داراى چشمه‏هاى آب گرم حاوى املاح مفيد هستند.
آبهاى زيرزمينى خارج شده به صورت چشمه‏هاى آب گرم و آبفشانها داراى مواد محلول بيشترى نسبت به ساير آبها ي زيرزمينى هستند. زيرا قدرت انحلال آب گرم از آب سرد بيشتر است. وقتى آب داراى سيليس بيشترى باشد در اطراف چشمه‏ها ژيزريت geyserit رسوب مى‏كند. تراورتن (travertine) كه نوعى كربنات كلسيم است از نهشته‏هاى خاص چشمه‏هاى آبگرم در نواحى آهكى است. بعضى از چشمه‏هاى آب گرم حاوى گوگرد مى‏باشند. گوگرد علاوه بر بدمزه كردن آبها بوى آزار دهنده‏اى نيز دارد. بدون شك چشمه‏هاى نواداى آمريكا با بوى تخم مرغ گنديده چنين وضعيتى دارد.