علوم تجربی دوم راهنمایی

به وبلاگ علوم تجربی دوم راهنمایی خوش آمدید

زلزله

زلزله چیست؟

لرزش ناگهانی پوسته‌های جامد زمین ، زلزله یا زمین لرزه نامیده می‌شود. دلیل اصلی وقوع زلزله را می‌توان افزایش فشار بیش از حد داخل سنگها و طبقات درونی زمین بیان نمود. این فشار به حدی است که در سنگ گسستگی بوجود می‌آید و دو قطعه سنگ در امتداد سطح شکستگی نسبت به یکدیگر حرکت می‌کنند. به سطح شکستگی که توأم با جابجایی است، گسل گفته می‌شود. وقتی که سنگ شکسته می‌شود، مقدار انرژی که در زمان طولانی در برابر شکستگی حالتهای مختلفی را برای آزادسازی انر‍ژی نهفته شده بوجود می‌آورد.

بطوری که در ابتدا فشار و نیروهای درونی ممکن است باعث ایجاد یکسری لرزه‌های خفیف و کوچک در سنگها شود که پیش لرزه نامیده می‌شود. بعد از اینکه فشار درونی بر مقاومت سنگها غلبه کرد انرژی نهفته آزاد می‌گردد و زمین لرزه اصلی رخ می‌دهد، البته نباید از اثر لرزشهای کوچکی که بعد از زمین لرزه اصلی نیز اتفاق می‌افتد و به نام پس لرزه معروف هستند، چشم پوشی کرد. لرزه ، پیش لرزه ، لرزه اصلی و پس لرزه مجموعا یک زمین لرزه را نشان می‌دهند.

باید توجه داشت که تمام زلزله‌ها با پیش لرزه‌ها همراه نیست و همچنین پیش لرزه را نمی‌توان مقدمه وقوع یک زلزله بزرگ دانست، زیرا در بسیاری از موارد یک زلزله مخرب خود یک پیش لرزه فوق العاده مخربی بوده است که در تعقیب آن اتفاق افتاده است. همچنین در بسیاری از زمین لرزه‌ها زلزله اصلی بدون هیچ لرزه قبلی و یکباره اتفاق می‌افتند، زلزله‌هایی هم در اثر عوامل دیگر مثل ریزشها (مثلا ریزش سقف بخارهای آهکی و زمین لغزشها) و یا در بعضی موارد
فعالیتهای آتشفشانی نیز بوجود می‌آید که مقدار و شدت آنها کمتر است.

چرا زلزله بوجود می‌آید؟

به درستی مشخص نیست که چرا زلزله بوجود می‌آید، اما همانطور که قبلا اشاره شد تجمع انر‍ژی در درون زمین از یک طرف و افزایش نیروی زیاد در درون زمین و عدم تحکمل طبقات زمین برای نگهداری این انرژی از طرف دیگر موجب شکسته شدن زمین در بعضی نقاط آن شده و انرژی از محل آن آزاد می شود. این شکستگی که اکثرا با جابجایی زمین اتفاق می‌افتد باعث خطرات و ایجاد لرزش زمین می‌شود که به آن زلزله گفته می‌شود.

اما این انرژی از کجا می آید؟ برخی معتقدند که زمین از ورقه‌هایی تشکیل شده است که این ورقه‌ها با صفحاتی که در کنار هم قرار دارند به یکدیگر فشار وارد کرده و باعث می‌شوند که ورقه‌هایی که دارای وزن کمتری هستند به داخل زمین فرو روند (این پدیده در اصطلاح علمی فرو رانش صفحات گفته می‌شود). همچنین ممکن است که ورقه‌ها در کنار یکدیگر به هم فشرده شوند. در اثر فرو رانش و پایین رفتن صفحه به درون زمین و به دلیل افزایش فشار و دمای طبقات درونی ، ورقه شروع به گرم شدن و ذوب شدن می‌کند و مواد مذاب حاصله سبک شده و مجددا به سمت بالا حرکت کرده و فشاری را به طبقات مجاور وارد می‌کند.

ترکیب این نیروها در درون زمین باعث ایجاد یک حالت عدم تعادل انرژی می‌شود، این وضعیت تا زمانی که طبقات فوقانی و سطحی زمین تحمل مقاومت در برابر آن را داشته باشند حفظ می‌گردد. اما زمانی که سنگها دیگر تحمل این فشارها را نداشته باشند، انرژی به یکباره آزاد می‌گردد و زلزله بوجود می‌آید. البته این بدان مفهوم نیست که تمامی زلزله‌ها بدین طریق ایجاد می‌شوند، بلکه می‌توان گفت بخش اصلی زمین لرزه‌ها ، با این فرضیه قابل توجیه است.

تصویر

رابطه گسل با زلزله

رابطه گسل - زلزله دو طرفه می‌باشد. یعنی وجود گسلهای فراوان در یک منطقه سبب بروز زلزله می‌گردد. این زلزله به نوبه خود سبب ایجاد گسل جدیدی گردیده و نتیجتا تعداد شکستگیها زیادتر شده و به این ترتیب قابلیت لزره خیزی منطقه افزایش می‌یابد.

نحوه آزاد شدن انرژی زلزله

ممکن است یک زلزله به همراه خود پیش لرزه و پس لرزه‌هایی داشته باشد، که این دو قبل و بعد از زلزله اصلی ممکن است وقوع یابند، به عبارتی دیگر این موضوع به نحوه آزاد شدن انرژی زلزله بستگی دارد. بطوری که انرژی زلزله بصورتهای زیر آزاد می‌گردند:

پیش لرزه

گاهی اوقات از بروز زلزله اصلی ، یکسری زلزله‌هایی با بزرگی کمتر از زلزله اصلی به وقوع می‌پیوندند که معمولا فراوانی آنها با نزدیک شدن به زمان وقوع لرزش اصلی ، افزایش می‌یابد.

لرزش اصلی

همان زلزله اصلی بوده که بواسطه آن اکثر انرژی ذخیره شده در سنگها یکباره آزاد می‌گردد و چنانچه داده‌های مربوط به یک زلزله بزرگ غیر دستگاهی باشد مهلرزه نامیده می‌شود.

پس لرزه

زلزله‌های خفیفتری که غالبا پس از لرزش اصلی ، از حوالی کانون زلزله اصلی منشأ می‌گیرند، را پس لرزه می‌گویند. پس لرزه‌ها می‌توانند حتی تا سالها پس از وقوع زلزله‌های اصلی نیز به طول انجامد.

دسته لرزه

مجموعه‌ای از تعداد زیادی زلزله که در یک منطقه محدود در مقطع زمانی در حد هفته تا چند ماه به وقوع می‌پیوندد. دسته لرزه‌ها غالبا در نواحی آتشفشانی دیده می‌شوند.

ریز لرزه

زلزله‌های ضعیفی هستند که بزرگی آنها 3 ریشتر و یا کمتر از 3 بوده و غالبا افزایش ناگهانی و نامنظم آنها نشانه قریب الوقوع بودن مهلرزه یا زلزله اصلی می‌باشند.
+ نوشته شده در  پنجشنبه دهم فروردین 1385ساعت 3:10 بعد از ظهر  توسط حسین احمدوند  | 

قنات از نظر دانشمندان


دانشمند بزرگ ايراني، ابوريحان بيروني در آثارالباقيه، در باره زياد و كم شدن آب رودخانهها، چشمهسارها و كاريزها ميگويد:
زياد شدن آبها در جميع اوديه و انهار به يك حالت نيست، بلكه اختلاف بزرگي با هم دارند. چنانكه جيحون هنگامي آبش زياد ميشود كه دجله و فرات رو به كمي گذارد و علت اين است كه هر رودخانهاي كه سرچشمه آن در نواحي سردسير باشد، آب آن در تابستان زيادتر و در زمستان كمتر است، زيرا بيشتر آبهاي اصلي آن از چشمهسارها گردميآيد و رطوبتهايي كه در كوههايي كه اين رودخانهها از آن بيرون ميآيد و يا از آن ميگذرد سبب زيادت و نقصان آب اين رودخانهها ميشود.
ديگر انديشمند بزرگ ايران، ابوعلي سينا در دانشنامه علايي (طبيعيات) در باره جذر و مد درياها و اثر ماه بر آن گويد:روشنايي و قوتها كه از آفتاب و ستارگان است در اين عالم اثر كند و ظاهرتر اثر آن آفتابست و آن ماه كه آب درياها را مد كند.و هم او درباره پديدههاي بارندگي گويد:و اما بخار چون از گرمگاه برخيزد جنبش وي گرانتر بود و چون به آن جايگاه رسد از هوا كه سرد بود، سرماي آن جايگاه او را ببندد. ... و هرگاه كه بخار زمين بفسرد، ابر شود ... و اين را سه حكم بود. يا اندك بود، كه و را گرمي آفتاب بروي افتن، زود متفرق كند. يا قوي بود، كه آفتاب اندر وي فعل نتواند كردن، كه پراكندش، پس چون گردآيد، و يك اندر ديگر نشيند، و خاصه كه باد گردآورش ديگر بار آب شود، و فروجهد، پس اگر سرما اندريابدش، پيش از آن كه قطرهها بزرگ شود و برف بود.
دانشمند ايراني سده پنجم هجري، ابوحاتم اسماعيل اسفزاري خراساني، كه براي نخستين بار در جهان پديدههاي جوي و هواشناسي را در كتاب خود به نام آثار علوي (Meteorology) گردآوري نموده و او را به حق بايد پدر دانش هواشناسي نام داد، در باره بخار و باران و برف و شبنم ميگويد:
هرگه كه حرارتي از تابش خورشيد يا از جوهر آتش به آب رسد، مدتي با او بماند، آب مستحيل شود، و از جاي خود برخيزد، و به سوي بالا بر شود، آن را بخار گويند، چون گرما بر بخار مستولي شود، آن بخار جوهر هوا گردد. ... و اگر برودتي بر آن بخار مستولي شود، جوهر آب گردد، و قصد زمين كند، آنگاه آن را باران گويند، پس اگر هوا ساكن بود، آن دانهها خردباران (drizzle) بود و اگر متحرك بود، آن دانههاي خرد به يكديگر بپيوندند بزرگ گردند ((rain تا به رگبار رسند(shower). ... و اگر برودتي به افراط بر آن غالب آيد جوهر برف باشد ... هرگاه كه هوا سرد باشد و سرما بر بخار مستولي گردد، آن هوا آب شود و بر صورت قطرههاي آب از برگها بياويزد، آن را شبنم (صقيع – dew ) خوانند ... .
وي همچنين مطالعات و بررسيهايي در باره چگالي آبهاي گوناگون از مناطق مختلف انجام داده است. رياضيدان و مهندس بزرگ سده پنجم هجري، محمد بن حسين كرجي، ديدگاههاي بسيار جالبي در باره آبشناسي دارد و در كتاب خود استخراج آبهاي پنهاني، انباط الميا الخفيه، به بررسي روشها و قواعد مربوط به تشخيص آبهاي زيرزميني ميپردازد. او ميگويد:
خداي بزرگ در روي زمين آبي ساكن آفريد، كه همچون گردش خون در بدن جانوران در جريان است. اين آب با افزايش و كاهش بارندگي، افزون و كم نميشود (چرخه آب در طبيعت) ... اين آب بيشتر شكافهاي درون زمين را پر ميكند، و تا آنجا كه مانعي سخت در سر راهش وجود نداشته باشد، هر قسمت به قسمت ديگر ميپيوندد ... آبهايي كه در زير زمين قرار دارند نيز در بعضي مواضع مانند رودها جاري هستند و در بعضي موارد ديگر مانند دريا ساكن و آرامند.
در نزهتنامه علايي، دانشنامه بزرگ فارسي، تاليف شهمردانبنابيالخير رازي، در سده ششم هجري، مطالب گوناگون و جالبي در باره آبشناسي آمده است.
آب، مد و جزر درياي پارس از عجايب است و به شبانه روز دو دفعه زيادت و نقصان گيرد، و در سير ماه بسته است ... و جاي هست كه مقدار پنجاه ارش زمين خشك به وقت مد آب، بالا گيرد به هر دفعتي، ... .
ناوخداي، بزرگ بن شهريار رامهرمزي، دريانورد بزرگ ايراني در سده چهارم هجري، كه سفرهاي اكتشافي فراواني به شرق انجام داد، در كتاب بسيار جالبي به نام عجايب الهند، شرح كاملي از توفانهاي درياي هند، مانسون، ارائه نموده است. دريانورد معاصر او ابهره كرماني نيز، كه در آن روزگار هفت سفر دريايي به چين و شرق دور داشته است نيز، مانسون هند و تيفون چين (هاريكنها يا سايكلونهاي شرق آسيا)، را در نوشتههاي خود شرح داده است. جيهاني، وزير دودمان سامانيان نيز اطلاعات خويش را در باره اين توفان و همزماني آن با بادهاي 120 روزه سيستان، در كتابي گردآوري نموده است. سليمان سيرافي و مهران وهب سيرافي از دريانوردان ايراني سده سوم و چهارم هجري، كه سفرهايي به چين و هند داشتهاند، و همچنين سهل بن آبان دريانورد ايراني سده ششم هجري كه سفرهايي به هند و شرق افريقا داشته است، و سليمان مهري در?انورد سده نهم هجري، نيز در سفرنامههاي خود به بارانهاي موسمي هند و منشا احتمالي آنها، اشاره كردهاند.
مسعودي مورخ ايراني در كتاب التنبيه و الاشراف، به ذكر منشا رودها و درياها پرداخته و از بسيار از پديدههاي آبي سرزمين ايران، سخن رانده است. توصيف زیبا و دقیق ناصرخسرو در سفرنامهاش، از فانوسهاي دريايي (خشابهاي) درياي پارس، نمايانگر دانش ابشناسي و دريانوردي ايرانيان است .
اشاره كوتاهي به اين مساله چندان دور از تدبير نيست كه سد كوريت در نزديكي طبس در خراسان جنوبي كه در زمان هخامنشيان، در منطقهاي فوقالعاده، ساخته شده و يكبار در زمان ساسانيان نوسازي و بار ديگر به فرمان و انديشه خواجه نصيرالدين توسي، در اوج شكوفايي مكتب مراغه، ديواره آن، بر روي شالوده هخامنشيان، كاملا بازسازي شده است، با ارتفاع بیش از 64 متر، بيشتر از شش صد سال، بلندترين سد جهان بوده است.
در دوران هخامنشيان بيش از 60 سد در ايران ساخته شد و اين جداي از پل- بندهاي اين دوره است. در زمان ساسانيان پل و بند شوشتر با درازاي بيش از پانصد متر ساخته شد. تاريخ نام سازنده اين پل و همچنين سد شادروان (Shadervan) شوشتر را يك مهندس ايراني به نام برانوش پارسی ثبت كردهاست. پلدخترهايي كه در سراسر ايران از جمله سروستان و ميانه به چشم ميخورند منسوب به آناهيتا، ايزد آبها بودهاند.
اختراع سه نوع آسياب آبي، نمايانگر دانش و بينش ژرف ايرانيان باستان در كليه علوم از جمله آبشناسي است. نخست آسياب تنوره يا آسياب نورس يا آسياب پره، با محوري عمودي و پرههاي قاشقي، دوم آسياب چرخي كه روميان به آن آسياب ويترويان نام نهادند، با محور افقي كه نام مخترع آن را مهرداد ثبت نمودهاند، و سوم آسياب شناور، كه با پرههاي بزرگ پارويي دوران ميكرده است و در رودخانههاي خراسان، خوزستان و ميانرودان به تعداد زيادي ساخته شده بوده است، و بازمانده آن هنوز در شوشتر خودنمايي ميكند.
دستگاه پالايش آب چغازنبيل (زنگه ويل – شهر زنگه)، نخستين و قديميترين دستگاه پالايش آب در جهان است كه برابر با قانون ظروف مرتبط آب گلآلود رودخانه كرخه را به آبي سالم و گوارا تبديل مينموده است. و آبانبارهاي كويري ايران هم كه خود حديث مفصلي است. و اين چكيده خود اندكي است از دانش آبشناسي ايرانيان كه از دسترس چپاولگران زمانه و چنگورزان بيگانه در امان مانده و به ما رسيده. باشد كه ما شايستگي و بايستگي ميراثداري آنان را داشته باشيم. در سال 1289 رودخانه زايندهرود خشكيد. مردم در آن چاهي كندند به قرب سي زرع و آبي به زحمت ميكشيدند براي مشروبات.
طبق نظر هانري گوبلو قنات در حدود 800 ق.م در شمال غربي ايران در مركز تركيه فعلي توسط معدنچيان براي استخراج آب معادن حفر گرديد . اين تكنيك كم كم مورد استفاده كشاورزان واقع شد و به سراسر فلات ايران گسترش يافت . در حدود 525 ق.م توسط ايرانيان به عمان و مسقط و شبه جزيره عربستان منتقل شد.حدود 500 ق.م توسط لشكركشيهاي ايرانيان اين فن در مصر رواج يافت . با گسترش اسلام ، شمال آفريقا با قنات آشنا شد و قنات يافوگا در حدود 750 ميلادي توسط مسلمين در شهر مادريد پايتخت اسپانيا داير گرديد .
در سال 1520 اسپانيايي ها حفر قنات را در مكزيك آغاز كردند و از آنجا اين تكنيك به لس آنجلس برده شد . در سال 1540 شهر پيكا در شيلي صاحب قنات گرديد . گسترش قنات در شرق نيز قدمت طولاني دارد .
وجود قنات در چين از حدود 120 ق.م گزارش شده است اما گسترش قنات در تركستان به ويژه در تورفان جديد است و در حدود 1780 مقني هاي خراساني شروع به احداث قنات در اين قسمت از آسيا نمودند . قنوات ژاپن (حدود 280 رشته) كه غالباً در ناحيه نارا پايتخت قديم ژاپن داشته و به نام منبو(مانبو) خوانده مي شوند قدمتي سيصد ساله دارند و وجه تسميه آنها هم احتمالاً ريشه در كلمات” منبع آب” دارد .
قنات بيشتر در مناطق خشك و نيمه خشك جهان پراكنده است ، اما گاه آنها را در مناطق پر باراني چون منطقه نارا با باران بيش از يك متر و بيست سانتي متر هم مي بينيم. بنابراين قنات متعلق به همه مناطقي است كه انسان باهوش وجود داشته و دارد .
مهم آن است كه بدون دستيابي به قنات به احتمال زياد انسان نمي توانست در قسمت عمده اي از مناطق كره زمين حداقل در وسعتي حدود 20 ميليون كيلومتر مربع اسكان يابد و زندگي روستايي و شهري با دوامي بنيان نهد .
اگر قنات نبود شهرهاي قديمي و مهمي چو ن ري ، نيشابور ، يزد ، كاشان ، سبزوار ، كاشمر ، مشهد ، فردوس،گناباد، تهران و ...كه همگي در حوزه تمدن ايراني و اسلامي هستند ، نمي توانست به وجود آيد و رشد كند و يا حداقل بخش مهمي از توسعه آنها مختل مي گرديد . بدون دستيابي به تكنيك قنات فعاليتهاي بشر در مناطق خشك و نيمه خشك و از جمله در محيط طبيعي همين شهرهاي نامبرده ، محدود به كوچ نشيني مي گرديد . تا حدود50سال قبل تمام يا قسمت اعظم آب شرب و كشاورزي شهرهاي مذكور از طريق قنات تأمين مي شد و هم اكنون نيز قنات تأمين كننده بخشي از آب كشاورزي كشور ايران است .

واژه هاي مربوط به ساختمان قنات ::

مظهر :
محل ظهور و آشكار شدن و به جريان افتادن آب بر روي زمين را گويند .


اهرو مجرا :
كانالي كه مقطع آن به شكل نعل اسب است و در داخل زمين در جهت شيب حفر شده و با شيبي ملايم استمرار جريان آب را در داخل قنات تضمين مي كند .


خشكان ـ خشكه كار ـ خشكون :
به قسمتي از راهرو قنات حدفاصل بين منطقه آبدار يا زه آب قنات تا مظهر گفته مي شود و هرچه از عمر قنات بگذرد نوعاً به طول آن اضافه مي شود.چنانچه قنات در منطقه اي قرار داشته باشد كه سطح آبهاي زيرزميني آن مرتباً كاهش يابد موضوع افزايش طول خشكه كار كاملاً درآن مشهود خواهد بود .

ترون ـ تره كار :
به قسمتي از راهرو قنات گفته مي شود كه آب به داخل مجراي قنات تراوش مي كند و ميزان آبدهي قنات بستگي به ميزان تراوش و طول ترون قنات دارد .

پيشكار :
آخرين جبهه اي كه در قسمت انتهايي قنات و در لايه آبدار قرار داشته و به منظور دسترسي به منابع آب بيشتر مورد حفاري واقع مي شود پيشكار ناميده مي شود و اين بخش پس از حفاري به عنوان ترون قنات تلقي مي گردد .

ميله قنات :
به چاههاي حفر شده در طول مسير قنات گفته مي شود كه عمق آنها هرچه به مادرچاه نزديكتر شود افزايش مي يابد.اين چاهها به منظور تخليه خاك حاصل از كندن راهرو قنات و پيشكار و هدايت جريان هوا به داخل قنات حفر شده و فضاي مناسبي براي انجام امور مربوط به قنات و لايروبي آن محسوب مي شود . فاصله دو ميله چاه از يكديگر با توجه به عمق قنات و ميزان جريا ن هوا در داخل قنات تعيين مي شود .


پشته :
حدفاصل بين دو ميله قنات پشته ناميده مي شود .

كوارـ كدوارـ كهريز (كنبارـ كنوار) :
خاكهاي حاصله از حفر ميله و راهرو و پيشكار قنات و لاي و موادي كه در اثر عمليات ايجاد و نگهداري و توسعه قنات پس از خروج ازميله قنات در اطراف ميله به صورت مخروط ناقص انباشته مي شود كدوار يا كهريز و يا كوار و كنبار (مشتق از دو كلمه كن از ريشه كندن و بار به معني انبار و انباشتن و تلنبار كردن) ناميده مي شود .

پوكه :
راهرو قنات اعم از خشكه كار يا ترون كه از حيز انتفاع خارج شده و به صورت راهرو خشك و جدا از مسير عبوري قنات قرار مي گيرد پوكه ناميده مي شود .

طوقه ـ دوري :
به شكل طوق در ميله قنات و به عرض حدوداً 20 تا 30 سانتيمتر و به ارتفاع 40 تا 50 سانتيمتر ايجاد مي شود و به منظور مسدود كردن ميله قنات و حفاظت ازريزش ميله قنات ايجاد مي گردد. در سطح زمين جهت جلوگيري از ريزش ميله قنات و در وسط ميله جهت كمرگير كردن و بعضاً در فاصله كمي از راهرو قنات جهت كمرگير كردن استفاده مي شود .

طوقه چيني :
جهت جلوگيري از ريزش دهانه ميله قنات در قسمت طوقه با مصالح مقاوم از قبيل آجر، سنگ با ملات مناسب مي سازند .

كمرگير :
جهت جلوگيري از ورود سيلاب و ماسه بادي ويا هر شي ديگري در داخل راهرو قنات در مناطقي كه احتمال بروز چنين خسارات به قنات مي رود، بسته به عمق ميله قنات و نوع زمين در فاصله چند متري در سطح زمين در محل طوقه ايجاد شده با سنگ ويا آجر و ملات مناسب دهانه ميله قنات مسدود مي شود.اين عمل را كمرگير كردن گويند.

مادرچاه :
به آخرين ميله قنات كه در انتهاي پيشكار است گفته مي شود.مادرچاه با حفر پيشكار به ميله قنات تبديل مي شود.به گونه اي كه هميشه آخرين ميله موجود در محدوده انتهائي قنات به عنوان مادرچاه شناخته مي شود.



كف شكني :
هنگامي كه از لغت كف شكني در قنات استفاده مي شود منظور همان پساكني است و چنانچه اين واژه در مورد چاه استفاده شود منظور افزايش عمق چاه است.



بغل بر :
در اثر عوامل مختلف كه راه عبور آب در قنات مسدود مي شود و امكان باز نمودن مسير قبلي وجود نداشته باشد مسير انحرافي از پائين دست محل خرابي ايجاد و در بالادست محل خرابي به مسير اوليه هدايت مي شود.اين راهرو جديد را بغل بر مي گويند.

تنوره :
به شكل قيف است و عوماً بين 5 تا 7 متر عمق دارد. قطر دهانه بالايي آن بين 1 تا2 متر و قطر پائين آن خيلي كمتر است و داراي روزنه هاي كوچك در قسمت انتهايي براي عبور آب مي باشد.سيستم تنوره به نحوي طراحي مي شود كه تنوره هميشه پر از آب است و آب در قسمت روزنه با فشاري كه بستگي به عمق تنوره دارد به چرخ آسياب وارد و موجب چرخيدن چرخ آسياب و در نتيجه سنگ آسياب مي شود .

لاي (لايروبي ـ تنقيه) :
رسوباتي مانند گل ولاي كه بر اثر عوامل مختلف در داخل قنات ايجاد مي شوند را لاي گويند و عمل تخليه لاي هاي موجود را لايروبي و يا تنقيه گويند .

بغل تراشي :
به عمل افزايش عرض راهرو قنات بغل تراشي گويند .

حريم :

- حريم منابع آب :
در منطقه آبده قنات به شعاع تأثير منابع آب تا آنجا كه اثر سوء بهره برداري از منابع آب مجاور رفع شود حريم آبي گويند .
- حريم ميله قنات :
به محدوده اي گفته مي شود كه جهت عمليات لايروبي و حفاظت از ميله لازم است و ميزان آن به اندازه كلنگ انداز است.
- حريم راهرو :
در مناطقي كه عمق قنات كم است به فاصله اي از محور راهرو قنات گفته مي شود كه تأسيسات و عمليات ساختماني و زراعي موجب تخريب قنات مي گردد .

تازه واردي كه قدم به فلات ايران ، به مراكش و ياواحه هاي صحرا(شمال آفريقا) مي گذارد با رديفي از دهانه ها مواجه مي شود كه مناطق خشك كوهپايه ها را طي مي كنند تا به نقطه اي سبز و خرم كه هميشه يك روستا و گاه يك شهر است برسند. اگر كنجكاوي به خرج دهد و به بررسي ادامه دهد درخواهد يافت كه اين سوراخها ، دهانه چاههايي است كه سطح زمين را به دهليزهاي زيرزميني كه آب را به روستا مي برد و در سطح زمين جاري مي سازد ، متصل مي كند.


تعريف قنات:
مجموعه اي از چند ميله و يك كوره (يا كوره هاي) زير زميني كه با شيبي كمتر از شيب سطح زمين، آب موجود در لايه (يا لا يه هاي) آبدار مناطق مرتفع زمين يا رودخانه ها يا مردابها و بركه ها رابه كمك نيروي ثقل و بدون كاربرد نيروي كشش و هيچ نوع انرژي الكتريكي يا حرارتي با جريان طبيعي جمع آوري ميكند و به نقاط پست تر مي رساند .


اسامي معادل قنات:
در ايران و ساير كشورهاي جهان براي قنات بيش از 27 اسم وجود دارد يا به عبارت ديگر،براي ناميدن اين شيوه آبياري بيش از 27 اصطلاح به كار برده مي شود
اين اسامي درجنوب غربي آسياعبارتنداز :
قونات ، كنانت ، كونوت ، كانات ، خنات ، خاد ، كنايت ، قنات ، كارز ، كاه ريز ، كاه رز ، كرز ، كاكوريز ، كهريز و چين آوولز .
اسامي معادل قنات در آفريقاي شمالي:
فوگارا (فقره) ، فقاره ، فگاره ، مايون ، ايفلي ، نگولا ، ختارا ، خوتارا ، رتارا.
اين اسامي در عربستان عبارتند از :
فلج ، افلج ، فلج .
شماي قنات:
در بعضي از منابع اشكال متنوعي از قنات ترسيم شده است،گرچه نويسندگان اين منابع در اصول و در به تصوير كشيدن مكانيسم قنات با هم تؤافق دارند،ولي در نام گذاري و تشريح اجزاي آن سليقه هاي گوناگوني را عرضه كرده اند.برش طولي يك قنات را در شكل زير مشاهده مي كنيم.





















+ نوشته شده در  پنجشنبه دهم فروردین 1385ساعت 1:9 بعد از ظهر  توسط حسین احمدوند  | 

سوالات چهار گزينه اي پايه دوم


1- كدام يك از تغييرات زير فيزيكي است ؟
الف) زرد شدن برگ درختان ب) تبديل شير به پنير ج) تصعيد نفتالين د) اكسيد شدن گلوكز در سلول ها
2- كدام يك از گزينه هاي زير از جمله خواص شيميايي مواد است؟
الف) انحلال پذيري در آب ب) قابليت مفتول شدن ج) جلا پذيري د) اكسيد شدن خود به خودي
3- براي خاموش كردن آتش در بغضي موارد از گاز كربن دي اكسيد استفاده مي كنند زيرا اين ماده از طريق .......آن را خاموش مي كند.
الف) سرد كردن آتش ب) جلوگيري از رسيدن سوخت به آتش ج) قرار گرفتن بر روي آتش و جلوگيري از رسيدن اكسيژن د) تغيير دادن حالت ماده ي سوختني
4- كدام يك از شرايط زير از به وقوع پيوستن تغيير شيميايي جلوگيري مي كند؟
الف) نگه داري بعضي داروها در شيشه هاي قهوه اي ب) نگه داري نفتالين در شيشه هاي در بسته
ج) قرار دادن ظرف آب در جايخي يخچال د) خشك شدن لباس خيس در باد
5- انرپي فعال سازي كداميك از بقيه كمتر است؟
الف) تجزيه الكتريكي آب به اكسيپن و هيدروپن ب) اكسيد شدن خود به خودي سديم در مجاورت با هوا ج) سوختن پارافين شمع و توليد گرما و نور د) تشكيل آهن سولفيد از حرارت دادن گوگرد و آهن
6- كدام يك از مثال هاي زير نشان دهنده ي انتشار نور به صورت خط راست است؟
الف) ديده شدن نور چراغ قوه ب) انعكاس نور از روي سطح آب
ج) تشكيل سايه د) شكستن نور در منشور
7- مقدار زاويه A در شكل مقابل چند درجه است؟
الف) 35 ب) 70 ج) 45 د) 55
8- در تجزيه نور به وسيله ي منشور كدام يك از نورها بيش از بقيه شكسته مي شوند؟
الف) آبي ب) قرمز ج) نارنجي د) سبز
9- با توجه به تصوير مقابل قطعه هاي AوB به ترتيب از راست به چپ عبارتند از :
الف) عدسي كاو – آينه ي تخت ب) عدسي كوژ – آينه ي كاو
ج) عدسي كاو – آينه ي كاو د) عدسي كوژ – آينه ي كوژ
10- بسامد كدام يك از فنر هاي زير بزرگ تر است؟
الف) ب) ج) د)
11- اگر بسامد يك موج 50 هرتز و طول موج 5 سانتي متر باشد سرعت انتشار موج چند متر بر ثانيه است؟
الف) 5/0 ب) 50 ج) 5/2 د) 250
12- كدام يك از موج هاي زير براي انتشار نياز به محيط مادي دارد؟
الف) راديويي ب) صوتي ج) فرابنفش د) نور مرئي
13- كداميك از امواج زير براي استريل كردن وسايل و محيط قابل استفاده است؟
الف) فروسرخ ب) اشعه ي ايكس ج) گاما د) ميكروويو
14- كدام يك از جملات زير صحيح است ؟
الف) افزايش انرژي دروني ماده باعث تغيير حالت آن مي شود.
ب)افزايش دماي يك ماده باعث افزايش انرژي دروني آن مي شود.
ج) افزايش دماي يك ماده باعث افزايش پتانسيل ذرات آن مي شود.
د) بين انرپي دروني يك ماده , دما و تغيير حالت ماده ارتباطي وجود ندارد.
15- انتقال گرما در خلا از طريق ..........انجام مي شود.
الف) همرفت و رسانايي ب) تابش و همرفت ج) همرفت د) تابش
16- كدام يك از كاني هاي زير كاني ثانويه است؟
الف) كوارتز ب) فلدسپات ج) تالك د) ميكا
17- كدام يك از كاني هاي زير جلاي شيشه اي داشته و نور را از خود عبور مي دهد؟
الف) مس ب) كوارتز ج) گوگرد د) گرافيت
18- كدام يك از سنگ هاي زير آذرين دروني است؟
الف) گرانيت ب) بازالت ج) ريوليت د) ماسه سنگ
19- كدام يك از سنگ هاي زير به ترتيب ( از راست به چپ) رسوبي تبخيري و رسوبي سيماني است؟
الف) سنگ گچ و بازالت ب) مرمر و كنگلومرا ج) سنگ گچ و كنگلومرا د) گرانيت و ماسه سنگ
20-كدام يك از سنگ هاي زير رسوبي است؟
الف) گرانيت ب) مرمر ج) بازالت د) زغال سنگ
21- احتمال وجود فسيل در كدام يك از سنگ هاي زير وجود دارد؟
الف) مرمر ب) بازالت ج) ماسه سنگ د) گرانيت
22- ميزان تغييرات فيزيكي و شيميايي در كدام افق يا لايه ي خاك كمتر از بقيه است؟
الف) افقC ب) گياخاك روي افق A ج) افقA د) افق B
23- كنترل فعاليت هاي سلول بر عهده ي ..............است.
الف) پوسته ب) هسته ج) ديواره ي سلولي د) سيتوپلاسم
24- كدام يك از گزينه هاي زير مربوط به بافت خون است؟

الف) ب) ج) د)

25- كدام يك از دستگاه هاي زير تقريبا در تمام بدن پراكنده اند ؟
الف) حركتي – تنفسي ب) گوارشي – عصبي ج) گردش خون – ارتباطي د) دفع ادرار – توليد مثل
26- بيماري شب كوري ( اختلال بينايي در نور كم) در اثر كمبود ويتامين .......در بدن به وجود مي آيد.
الف) ب) ج) د)
27- كدام يك از مواد زير براي اينكه جذب دستگاه گوارش شوند نياز به گوارش گوارش ندارند؟
الف) چربي ب) پروتئين ج) مواد نشاسته اي د) آمينواسيد
28- شكل مقابل تصوير ساده شده ي دستگاه گوارش انسان است . بخش هاي AوBوC به ترتيب (از راست به چپ) عبارتند از:
الف) مري – لوزالمعده (پانكراس ) – آ÷انديس
ب) ناي – كبد – راست روده
ج) مري – كبد – آپانديس
د) ناي – لوزالمعده (پانكراس) – راست روده
29- در كداميك از بخش هاي زير آنزيم گوارشي ترشح نمي شود؟
الف) معده ب) دوازدهه ج) دهان د) مري
30- جذب كدام ويتامين بدون كمك شيره هاي گوارشي انجام نمي شود؟
الف) ب) ج) د)
سوالات تشريحي پايه دوم
1- آب اكسيژنه ماده اي شيميايي است كه در اثر حرارت يا نور به آب و
وگاز اكسيژن تجزيه مي شود. در دو لوله ي آزمايش مقدار مساوي
آب اكسيژنه ريخته , لوله ي آزمايش شماره ي 1 را حرارت مي دهيم
و گاز اكسيژن توليد شده را جمع آوري مي نماييم . در لوله ي آزمايش شماره 2
مقدار كمي گرد اكسيد منگنز مي ريزيم و س÷س لوله آزمايش را به آرامي
حرارت داده و گاز اكسيپن توليد شده را جمع آوري مي كنيم سپس نمودار
مربوط حجم گازاكسيژن توليد شده نسبت به زمان در هر دو لوله ي آزمايش
را رسم مي كنيم .
الف) چه عاملي باعث شده گاز اكسيژن توليد شده در لوله ي آزمايش شماره ي 2 بيش تر از لوله ي آزمايش شماره ي 1 باشد؟

ب) اگر در لوله ي آزمايش ديگري (لوله آزمايش شماره ي 3) به مقدار مساوي دو لوله قبلي آب اكسيژنه بريزيم و فقط به آن مقداري گرد اكسيد منگنز اضافه كنيم:
- پيش بيني كنيد مقدار گاز اكسيژن توليد شده در اين لوله به هركدام از لوله هاي آزمايش شماره ي 1 و 2 كمتر است يا بيشتر ؟

- منحني مربوط به پيش بيني خود را بر روي نمودار بالا رسم كنيد.



2- كدام يك از ابزار هاي نوري زير مي توان با استفاده از نور خورشيد كاغذي را آتش زد؟ چرا؟
آينه ي تخت – عدسي كوژ – آينه ي كوژ – عدسي كاو

3- توضيح دهيد چگونه با استفاده از عدسي كوژ و يك عدسي كاو مي توان تصوير يك جسم را بر روي پرده را تشكيل داد؟(بهتر است براي كامل كردن پاسخ خود شكل مربوط به پاسخ خود را رسم نماييد)

4- آزمايشي طراحي كنيد كه نشان دهد اندازه ي تصويري كه از يك جسم بر روي صفحه تشكيل به فاصله ي جسم از منبع نور بستگي دارد.

5- در يك امتحان عملي معلم سه تكه سنگ در اختيار حامد قرار دارد و به او گفت : اگر اين سه تكه سنگ شامل : ماسه سنگ – بازالت و گرانيت باشند چگونه مي توانيد هركدام از اين سنگ ها را بشناسيد. حامد با آوخته هاي قبلي خود به راحتي توانست بازالت را از دو سنگ ديگر تشخيص دهد اما نتوانست دو سنگ باقي مانده را به درستي از هم تشخيص دهد.
الف) فكر مي كنيد حامد با استفاده با استفاده از چه ويژگي هايي توانست سنگ بازالت را از دو سنگ ديگر تشخيص دهد؟
ب) اگر شما بخواهيد به حامد كمك كنيد از كدام ويژگي يا ويژگي ها براي تشخيص براي تشخيص سنگ هاي گرانيت و ماسه سنگ از يكديگر استفاده مي كنيد؟

6- با استفاده از كلمات داده شده نقشه مفهومي زير را كامل كنيد.
(مواد غذايي , كره , برنج , گوشت , چربي , سيب زميني , پروتئين , ماهي , تخم مرغ , قند , روغن)











7- هرگاه تكه اي نان را براي مدت چند دقيقه بجويم احساس مزه ي شيرين مي كنيم . علت را توضيح دهيد.

8- علت اين كه در طول زمان روزه داري ميزان قند خون تقريبا ثابت مي ماند را حد اكثر در دو سطر توضيح دهيد.
سوالات چهار گزينه اي پايه ي سوم راهنمايي

1-كدام يك از مواد زير رساناي الكتريكي است؟
الف) گوگرد ب) اكسيژن ج) جيوه د) لاستيك
2- در كداميك از عناصر زير تفاوت بين تعداد پروتون ها و نوترون ها در هسته بيشتر است؟
الف) ب) ج) د)
3- كداميك از مواد زير تركيب يوني است؟
الف) كلسيم كربنات ب) كربن دي اكسيد ج) آمونياك د) شكر
4- كداميك از مواد زير باعث تغيير رنگ تورنسل و فنل فتالئين مي شود؟
الف) سركه ب) ويتامين C ج) نوشابه گازدار د) شامپو
5- كداميك از جملات زير صحيح است؟
الف) مولكول ها در تركيبات يوني به صورت مجزا يكديگر قرار مي گيرند .
ب) پراكنده شدن اجزاي تشكيل دهنده ي تركيبات يوني در آب باعث تغيير رسانايي الكتريكي آن مي شود
ج) بين اجزاي تشكيل دهنده ي تركيبات يوني پيوند كووالانسي وجود دارد؟
د) تركيبات يوني به راحتي در حلال هاي آلي حل شده و قابليت حل شدن آن ها در آب كم است.
6- در برخورد يك ورقه ي قاره اي و يك ورقه ي اقيانوسي .......و به دنبال آن ........به وجود مي آيد.
الف) ورقه ي قاره اي به زير ورقه ي اقيانوسي رفته – گودال عميق اقيانوسي
ب) ورقه اقيانوسي به زير ورقه ي قاره اي رفته – گودال عميق اقيانوسي
ج) يكي از ورقه ها به زير ديگري فرو رفته – گودال عميق اقيانوسي
د) يكي از ورقه ها به زير ديگري فرورفته – كوه و زلزله هاي شديد
7- اطلاعات به دست آمده از سياره ي پلوتو به دليل ...... بسيار ناچيز است .
الف) كم بودن قطر ب) نا مشخص بودن چگالي ج) كم بودن سرعت حركت د) زياد بودن مدت زمان گردش به دور خورشيد
8- اجرام آسماني هستند كه به راحتي در روي زمين مي توان جنس آن ها را با استفاده از آزمايش هاي متعدد تشخيص داد :
الف) قمر ب) شهاب سنگ ج) دنباله دار د) سيارك
9- مجموعه ي ستاره هايي كه به دور يك مركز مي چرخند ........ناميده مي شوند.
الف) منظومه ب) صورت فلكي ب) كهكشان د) سيارك ها
10- سياره ي ........به دليل حالت ......آن در گروه سيارات داخلي قرار مي گيرد .
الف) زحل – مايع يا گاز ب) زحل – جامد ج) زهره – مايع يا گاز د) زهره – جامد
11- در كدام يك از دوران هاي زمين شناسي نهاندانگان به عنوان گياهان اصلي روي خشكي محسوب مي شوند.
الف) مزوزوئيك ب) سنوزوئيك ج) پالئوزوئيك د) پركامبرين
12- رشته كوه هاي ميان اقيانوسي در اثر فعاليت كدام ورقه هاي پوسته ي زمين تشكيل مي شوند؟
الف) دو ورقه ي قاره اي برخورد كننده با هم ب) ورقه هايي كه در كنار هم مي لغزند
ج) ورقه هاي دور شونده د) ورقه هاي اقيانوسي كه با ورقه هاي قاره اي برخورد مي كنند
13- علت خميري بودن سنگ هاي زير سنگ كره .........است.
الف) زياد بودن دما ب) كم بودن فشار ج) زياد بودن دما و فشار د) كم بودن فشار و زياد بودن دما
14- علت برقراري جريان همرفتي در نرم كره .........است.
الف) دماي زياد ب) فشار كم ج) اختلاف چگالي د) چگالي زياد
15- كدام يك از گزينه هاي زير وژگي سنگ هاي رسوبي نيست؟
الف) معمولا به صورت لايه هاي موازي تشكيل مي شوند.
ب) احتمال وجود فسيل در آن ها وجود دارد.
ج) اصولا لايه هاي قديمي در زير و لايه هاي جديد بالاتر هستند.
د) احتمال به وجود آمدن چين خوردگي در آن ها ناچيز است.
16- پروين 4 مقاومت مختلف را طي چهار آزمايش در مداري ثابت قرار داد و شدت جريان آن ها را برحسب آمپر اندازه گرفت . اگر شدت جريان هاي اندازه گيري شده مطابق گزينه هاي زير باشد , مقاومت الكتريكي كدام يك بيشتر است؟
الف) 5/0 ب) 5/2 ج) 5/1 د) 25/0
17- در كدام يك از حالات زير كار انجام مي شود ؟
الف) اتومبيلي با سرعت ثابت 70 كيلومتر در ساعت در جاده اي مستقيم حركت مي كند.
ب) فنري با نيروي 5 نيوتن فشره شده است.
ج) شخصي به جرم 60 كيلوگرم در بالاي نردباني ايستاده است.
د) ارابه ي متحركي سر پيچ جاده تغيير جهت مي دهد.
28- كدام يك از افراد زير كار بيش تري انجام مي دهد. شخصي كه .....
الف) وزنه ي 500 نيوتني را در ارتفاع 5/1 متري سطح زمين نگه داشته است.
ب) وزنه ي 100 نيوتني را به اندازه ي 5 متر روي زمين مي كشد و نيرو سنجي كه به وزنه متصل است عدد 14 نيوتن را نشان مي دهد.
ج) جسمي به جرم 50 كيلوگرم را به اندازه ي 3 مترافقيروي زمين جابه جا مي كند.
د) وزنه ي 500 نيوتني را 1 متربه طرف بالا حركت مي دهد.
19- در كدام يك از گزينه هاي زير تبديل انرژي انجام مي شود؟
الف) فنر فشرده شده ب) وزنه ي در حال سقوط ج) فردي كه روي صندلي نشسته است. د) وزنه ي آويزان و بدون حركت
20- مزيت مكانيكي كدام يك از ماشين هاي زير بيشتر است؟
الف) نيروي مقاوم 20 نيوتني را با نيروي محرك 5 نيوتني جابه جا مي كند .
ب) نيروي مقاوم 20 نيوتني را با نيروي محرك 100 نيوتني جابه جا مي كند.
ج) با نيروي 16 نيوتني وزنه 4/2 كيلوگرمي را جابه جا مي كند.
د) با نيروي 8 نيوتني وزنه ي 3 كيلوگرمي را جابه جا مي كند.
21- در كدام يك آهنرباي دايمي به كار رفته است؟
الف) زنگ اخبار ب) قطب نما ج) موتور پنكه د) جرثقيل الكتريكي
22- مزيت مكانيكي كدام يك از ماشين هاي ساده ي زير بيش تر است؟

الف) ب) ج) د)





23- ميله ي شيشه اي بار داري را مطابق شكل زير به الكتروسكوپي كه داراي بار منفي است نزديك مي كنيم اما تماس نمي دهيم . فاصله ي بين ورقه هاي الكتروسكوپ چگونه تغيير مي كند؟ با نزديك شدن ميله شيشه اي ...
الف) هيچ تغييري در فاصله ي بين ورقه ها مشاهده نمي شود.
ب) ورقه ها به يكديگر نزديك مي شوند.
ج) ورقه ها از يكديگر دور مي شوند.
د) ورقه ها ابتدا به هم نزديك و سپس از هم دور مي شوند.
24- كاهش رشته هاي پروتئيني و كاهش ذخيره ي كلسيم و فسفر در استخوان به ترتيب باعث .....و .....
مي شوند.
الف) پوكي استخوان – خم شدن استخوان هاي پا (بيماري راشيتيسم )
ب) پوكي – شكننده شدن استخوان
ج) شكننده شدن - پوكي استخوان
د) راشيتيسم - پوكي استخوان
25- كدام يك از گزينه هاي زير ويژگي خاص ماهيچه ي قلبي است؟
الف) غير ارادي ب) سلول هاي منشعب ج) مخطط د) سلول هاي دوكي شكل
26- با توجه به نوع عملكرد , كدام يك از غدد زير به عنوان (غده ي رهبر) عمل مي كند؟
الف) فوق كليه ب) تيروئيد ج) لوزالمعده د) هيپوفيز
27- كدام يك از هورمون هاي زير از نظر زمان توليد و عملكرد با بقيه متفاوت است؟
الف) استروژن ب) تستوسترون ج) انسولين د) پروژسترون
28- در كدام يك از جانداران زير لقاح خارجي است؟
الف) قورباغه ب) گربه ج) كبوتر ج) شتر
29- فعاليت كدام يك از غدد زير از سن بلوغ شروع مي شود؟
الف) لوزالمعده ب) هيپوفيز ج) تخمدان د) تيروئيد
30- روش توليد مثل باكتري ذات الريه – كپك نان و نخود به ترتيب عبارت است از :
الف) توليد هاگ – تقسيم دو تايي – جنسي ب) تقسيم دوتايي – توليد هاگ – جنسي
ج) جنسي – توليد هاگ – جنسي د) تقسيم دو تايي – جنسي – غير جنسي
+ نوشته شده در  پنجشنبه دهم فروردین 1385ساعت 1:7 بعد از ظهر  توسط حسین احمدوند  | 

اشعه ايكس


راديوگرافى عكسبردارى از بدن با پرتوهاى ايكس و راديوسكوپى مشاهده مستقيم بدن با آن پرتوا است. در عكاسى معمولى از نورى كه از چيزها بازتابش مى شود و بر فيلم عكاسى اثر مى كند استفاده مى شوند در صورتى كه در راديوگرافى پرتوهايى را كه از بدن مى گذرند به كار مى برند. پرتوهاى ايكس را نخستين بار در سال ۱۸۹۵ ميلادى، ويلهلم كنراد رنتيگن استاد فيزيك دانشگاه ورتسبورگ آلمان كشف كرد. اين كشف بسيار شگفت انگيز بود و خبر آن با سرعت در روزنامه هاى جهان منتشر شد. جالب است كه رنتيگن بر روى پرتوهاى كاتدى كار مى كرد و به طور اتفاقى متوجه شد كه وقتى اين پرتوها، كه همان الكترون هاى سريع هستند به مواد سخت و فلزات سنگين برخورد مى كنند پرتوهاى ناشناخته اى توليد مى شود او اين پرتوها را پرتو ايكس به معنى مجهول ناميد. پرتوهاى ايكس قدرت نفوذ و عبور بسيار زياد دارند. به آسانى از كاغذ، مقوا، چوب، گوشت و حتى فلزهاى سبك مانند آلومينيوم مى گذرند، ليكن فلزهاى سنگين مانند سرب مانع عبور آنها مى شود. اشعه ايكس از استخوان هاى بدن كه از مواد سنگين تشكيل شده اند عبور نمى كنند در صورتى كه از گوشت بدن به آسانى مى گذرند. همين خاصيت سبب شده كه آن را براى عكسبردارى از استخوان هاى بدن به كار برند و محل شكستگى استخوان ها را مشخص كنند. براى عكسبردارى از روده و معده هم از پرتوهاى ايكس استفاده مى شود ليكن براى اين كار ابتدا به شخص مايعاتى مانند سولفات باريم مى خورانند تا پوشش كدرى اطراف روده و معده را بپوشاند و سپس راديوگرافى صورت مى دهند. كشف پرتوهاى ايكس كه به وسيله رنتيگن عملى شد سرآغاز فعاليت هاى دانشمندانى مانند تامسون، بور، رادرفورد، مارى كورى، پيركورى، باركلا و بسيارى ديگر شد به طورى كه نه فقط چگونگى توليد، تابش و اثرهاى پرتو ايكس و گاما و نور شناخته شد بلكه خود اشعه ايكس يكى از ابزارهاى شناخت درون ماده شد و انسان را با جهان بى نهايت كوچك ها آشنا كرد و انرژى عظيم اتمى را در اختيار بشر قرار داد. پرتوهاى ايكس در پزشكى و بهداشت براى پيشگيرى، تشخيص و درمان به كار مى رود به طورى كه در فناورى هاى مربوطه يكى از ابزارهاى اساسى است•
+ نوشته شده در  پنجشنبه دهم فروردین 1385ساعت 1:5 بعد از ظهر  توسط حسین احمدوند  | 

سوالات چهار گزينه اي پايه دوم

1- كدام يك از تغييرات زير فيزيكي است ؟
الف) زرد شدن برگ درختان ب) تبديل شير به پنير ج) تصعيد نفتالين د) اكسيد شدن گلوكز در سلول ها
2- كدام يك از گزينه هاي زير از جمله خواص شيميايي مواد است؟
الف) انحلال پذيري در آب ب) قابليت مفتول شدن ج) جلا پذيري د) اكسيد شدن خود به خودي
3- براي خاموش كردن آتش در بغضي موارد از گاز كربن دي اكسيد استفاده مي كنند زيرا اين ماده از طريق .......آن را خاموش مي كند.
الف) سرد كردن آتش ب) جلوگيري از رسيدن سوخت به آتش ج) قرار گرفتن بر روي آتش و جلوگيري از رسيدن اكسيژن د) تغيير دادن حالت ماده ي سوختني
4- كدام يك از شرايط زير از به وقوع پيوستن تغيير شيميايي جلوگيري مي كند؟
الف) نگه داري بعضي داروها در شيشه هاي قهوه اي ب) نگه داري نفتالين در شيشه هاي در بسته
ج) قرار دادن ظرف آب در جايخي يخچال د) خشك شدن لباس خيس در باد
5- انرپي فعال سازي كداميك از بقيه كمتر است؟
الف) تجزيه الكتريكي آب به اكسيپن و هيدروپن ب) اكسيد شدن خود به خودي سديم در مجاورت با هوا ج) سوختن پارافين شمع و توليد گرما و نور د) تشكيل آهن سولفيد از حرارت دادن گوگرد و آهن
6- كدام يك از مثال هاي زير نشان دهنده ي انتشار نور به صورت خط راست است؟
الف) ديده شدن نور چراغ قوه ب) انعكاس نور از روي سطح آب
ج) تشكيل سايه د) شكستن نور در منشور
7- مقدار زاويه A در شكل مقابل چند درجه است؟
الف) 35 ب) 70 ج) 45 د) 55
8- در تجزيه نور به وسيله ي منشور كدام يك از نورها بيش از بقيه شكسته مي شوند؟
الف) آبي ب) قرمز ج) نارنجي د) سبز
9- با توجه به تصوير مقابل قطعه هاي AوB به ترتيب از راست به چپ عبارتند از :
الف) عدسي كاو – آينه ي تخت ب) عدسي كوژ – آينه ي كاو
ج) عدسي كاو – آينه ي كاو د) عدسي كوژ – آينه ي كوژ
10- بسامد كدام يك از فنر هاي زير بزرگ تر است؟
الف) ب) ج) د)
11- اگر بسامد يك موج 50 هرتز و طول موج 5 سانتي متر باشد سرعت انتشار موج چند متر بر ثانيه است؟
الف) 5/0 ب) 50 ج) 5/2 د) 250
12- كدام يك از موج هاي زير براي انتشار نياز به محيط مادي دارد؟
الف) راديويي ب) صوتي ج) فرابنفش د) نور مرئي
13- كداميك از امواج زير براي استريل كردن وسايل و محيط قابل استفاده است؟
الف) فروسرخ ب) اشعه ي ايكس ج) گاما د) ميكروويو
14- كدام يك از جملات زير صحيح است ؟
الف) افزايش انرژي دروني ماده باعث تغيير حالت آن مي شود.
ب)افزايش دماي يك ماده باعث افزايش انرژي دروني آن مي شود.
ج) افزايش دماي يك ماده باعث افزايش پتانسيل ذرات آن مي شود.
د) بين انرپي دروني يك ماده , دما و تغيير حالت ماده ارتباطي وجود ندارد.
15- انتقال گرما در خلا از طريق ..........انجام مي شود.
الف) همرفت و رسانايي ب) تابش و همرفت ج) همرفت د) تابش
16- كدام يك از كاني هاي زير كاني ثانويه است؟
الف) كوارتز ب) فلدسپات ج) تالك د) ميكا
17- كدام يك از كاني هاي زير جلاي شيشه اي داشته و نور را از خود عبور مي دهد؟
الف) مس ب) كوارتز ج) گوگرد د) گرافيت
18- كدام يك از سنگ هاي زير آذرين دروني است؟
الف) گرانيت ب) بازالت ج) ريوليت د) ماسه سنگ
19- كدام يك از سنگ هاي زير به ترتيب ( از راست به چپ) رسوبي تبخيري و رسوبي سيماني است؟
الف) سنگ گچ و بازالت ب) مرمر و كنگلومرا ج) سنگ گچ و كنگلومرا د) گرانيت و ماسه سنگ
20-كدام يك از سنگ هاي زير رسوبي است؟
الف) گرانيت ب) مرمر ج) بازالت د) زغال سنگ
21- احتمال وجود فسيل در كدام يك از سنگ هاي زير وجود دارد؟
الف) مرمر ب) بازالت ج) ماسه سنگ د) گرانيت
22- ميزان تغييرات فيزيكي و شيميايي در كدام افق يا لايه ي خاك كمتر از بقيه است؟
الف) افقC ب) گياخاك روي افق A ج) افقA د) افق B
23- كنترل فعاليت هاي سلول بر عهده ي ..............است.
الف) پوسته ب) هسته ج) ديواره ي سلولي د) سيتوپلاسم
24- كدام يك از گزينه هاي زير مربوط به بافت خون است؟

الف) ب) ج) د)

25- كدام يك از دستگاه هاي زير تقريبا در تمام بدن پراكنده اند ؟
الف) حركتي – تنفسي ب) گوارشي – عصبي ج) گردش خون – ارتباطي د) دفع ادرار – توليد مثل
26- بيماري شب كوري ( اختلال بينايي در نور كم) در اثر كمبود ويتامين .......در بدن به وجود مي آيد.
الف) ب) ج) د)
27- كدام يك از مواد زير براي اينكه جذب دستگاه گوارش شوند نياز به گوارش گوارش ندارند؟
الف) چربي ب) پروتئين ج) مواد نشاسته اي د) آمينواسيد
28- شكل مقابل تصوير ساده شده ي دستگاه گوارش انسان است . بخش هاي AوBوC به ترتيب (از راست به چپ) عبارتند از:
الف) مري – لوزالمعده (پانكراس ) – آ÷انديس
ب) ناي – كبد – راست روده
ج) مري – كبد – آپانديس
د) ناي – لوزالمعده (پانكراس) – راست روده
29- در كداميك از بخش هاي زير آنزيم گوارشي ترشح نمي شود؟
الف) معده ب) دوازدهه ج) دهان د) مري
30- جذب كدام ويتامين بدون كمك شيره هاي گوارشي انجام نمي شود؟
الف) ب) ج) د)
سوالات تشريحي پايه دوم
1- آب اكسيژنه ماده اي شيميايي است كه در اثر حرارت يا نور به آب و
وگاز اكسيژن تجزيه مي شود. در دو لوله ي آزمايش مقدار مساوي
آب اكسيژنه ريخته , لوله ي آزمايش شماره ي 1 را حرارت مي دهيم
و گاز اكسيژن توليد شده را جمع آوري مي نماييم . در لوله ي آزمايش شماره 2
مقدار كمي گرد اكسيد منگنز مي ريزيم و س÷س لوله آزمايش را به آرامي
حرارت داده و گاز اكسيپن توليد شده را جمع آوري مي كنيم سپس نمودار
مربوط حجم گازاكسيژن توليد شده نسبت به زمان در هر دو لوله ي آزمايش
را رسم مي كنيم .
الف) چه عاملي باعث شده گاز اكسيژن توليد شده در لوله ي آزمايش شماره ي 2 بيش تر از لوله ي آزمايش شماره ي 1 باشد؟

ب) اگر در لوله ي آزمايش ديگري (لوله آزمايش شماره ي 3) به مقدار مساوي دو لوله قبلي آب اكسيژنه بريزيم و فقط به آن مقداري گرد اكسيد منگنز اضافه كنيم:
- پيش بيني كنيد مقدار گاز اكسيژن توليد شده در اين لوله به هركدام از لوله هاي آزمايش شماره ي 1 و 2 كمتر است يا بيشتر ؟

- منحني مربوط به پيش بيني خود را بر روي نمودار بالا رسم كنيد.



2- كدام يك از ابزار هاي نوري زير مي توان با استفاده از نور خورشيد كاغذي را آتش زد؟ چرا؟
آينه ي تخت – عدسي كوژ – آينه ي كوژ – عدسي كاو

3- توضيح دهيد چگونه با استفاده از عدسي كوژ و يك عدسي كاو مي توان تصوير يك جسم را بر روي پرده را تشكيل داد؟(بهتر است براي كامل كردن پاسخ خود شكل مربوط به پاسخ خود را رسم نماييد)

4- آزمايشي طراحي كنيد كه نشان دهد اندازه ي تصويري كه از يك جسم بر روي صفحه تشكيل به فاصله ي جسم از منبع نور بستگي دارد.

5- در يك امتحان عملي معلم سه تكه سنگ در اختيار حامد قرار دارد و به او گفت : اگر اين سه تكه سنگ شامل : ماسه سنگ – بازالت و گرانيت باشند چگونه مي توانيد هركدام از اين سنگ ها را بشناسيد. حامد با آوخته هاي قبلي خود به راحتي توانست بازالت را از دو سنگ ديگر تشخيص دهد اما نتوانست دو سنگ باقي مانده را به درستي از هم تشخيص دهد.
الف) فكر مي كنيد حامد با استفاده با استفاده از چه ويژگي هايي توانست سنگ بازالت را از دو سنگ ديگر تشخيص دهد؟
ب) اگر شما بخواهيد به حامد كمك كنيد از كدام ويژگي يا ويژگي ها براي تشخيص براي تشخيص سنگ هاي گرانيت و ماسه سنگ از يكديگر استفاده مي كنيد؟

6- با استفاده از كلمات داده شده نقشه مفهومي زير را كامل كنيد.
(مواد غذايي , كره , برنج , گوشت , چربي , سيب زميني , پروتئين , ماهي , تخم مرغ , قند , روغن)











7- هرگاه تكه اي نان را براي مدت چند دقيقه بجويم احساس مزه ي شيرين مي كنيم . علت را توضيح دهيد.

8- علت اين كه در طول زمان روزه داري ميزان قند خون تقريبا ثابت مي ماند را حد اكثر در دو سطر توضيح دهيد.
+ نوشته شده در  دوشنبه هفتم فروردین 1385ساعت 8:13 بعد از ظهر  توسط حسین احمدوند  | 

معرفي كاني ها



هر كاني متشكل از عنصرها ويا گروه عنصرهايي است كه در طبيعت بهم پيوسته و جامدي متبلور و غير عالي را تشكيل داده اند هر ماده متبلور داراي ساختاري دروني مشخصي است كه در آن اتم ها به نسبت هاي معين وجود دارد و طبق الگوي هندسي منظمي در كنار هم قرار گرفته اند اين نظم اتمي يكي از بارز ترين خصوصيات كاني ها محسوب ميشود ودر تمام قسمتهاي آن بطور يكنواخت وجود دارد و اگر تبلور در شرايط ايده آل صورت گرفته باشد حاصل آن پديدار شدن سطوح بلورين كامل خواهد بود مثلا ممكن است رطوبت موجود در هوا انجماد حاصل كند و مبدل به بلور هاي يخ مي شود شكل ظاهري بلور هاي يخ نحوي انتظام اتم هاي اكسيژن و هيدروژن را در كنار هم نشان مي دهد بلور ها از لحاظ اندازه وشكل متفاوت اند همگي از قوانين تقارن معيني تبعيت مي كنند . يكي از مشخصات بسيار بارز بلور ها ، ثابت بودن اندازه زواياي بين سطوح آن ها است . زواياي ميان سطوح مشخص در يك كاني خاص هميشه مقداري ثابت است وربطي به بزرگي وكوچكي اندازه ي بلور ندارد . اندازه گيري هاي مكرر و دقيق در زواياي بين سطوح بلور ها با ر ها نشان داده است كه ممكن است بلورهاي يك ماده به شكل هاي ظاهري تفاوتي ديده شود ، اما زواياي بين سطوح خاص از آن ماده همواره مقداري ثابت است بيشتر كاني هايي كه از يك ماده ي مذاب(يا ماگما) مشا" مي گيرند، در دماي بالاتر از درجه ي جوش آب متبلور مي شوند. بنابر اين ،مشاهده ي مستقيم رشد بلور در آن ها متشكل است .

وقتي بلور در محيطي غير محدود رشد داده شود ، داراي سطوح طبيعي و شكل هندسي كامل مي شود شكل يك بلور در واقع انعكاس از ساختمان دروني آني است و مي توان به كمك آن كاني هاي زيادي را شناسا يي كرد اما بايد به خاطرداشت كه ممكن است دو ياچند بلور از لحاظ ساختمان دروني شكل بلور مشابه باشند از جمله كاني هاي معمولي كه شكل بلور در آن ها وسيله تشخيص خوبي است مي توان به كوارتز ، هاليت ، گرونا (گارنت) ، فلوئوريت ، پيريت ، گالن ، آمفيول و پيروكسن اشاره كرد.
سختي هر بلور كه مقياس از ميزان مقاومت آن در برابر سايش و خراشيدگي است ، يكي ديگر از خواص آن است و به ساختمان دروني و قدرت پيوند هاي بين اتمي مربوط مي شود اين خاصيت نسبي از جمله نخستين خاصيت هاي است كه مي توان كاني هاي ناشناس در روي زمين را به كمك آن شناسايي كرد. رنگ يكي از مشخص ترين خواص كاني است و در مورد كاني هاي مثل گالن (خاكستري سربي ) آزدريت (آبي لاجوردي ) و اوليوين (سبز زيتوني ) ، بسيار مشخص كننده است . ساير كاني ها بسته به وجود ناخالصي ميانبار تفاوت در تركيب ، به رنگ هاي مختلفي ديده مي شوند ، مثلا" گوارتز را از بلورهاي بي رنگ شفاف تاصورتي ، قرمز ، سفيد و سياه يك دست مي توان يافت . مختصر آن كه رنگ در مورد محدودي از كاني ها وسيله تشخيص خوبي است ولي در مورد بقيه ، ارزش تشخيص ندارند . رنگ را بايد در تشخيص كاني ها در نظر گرفت اما هرگز به عنوان يك راهنماي مشخص كننده ي اصلي به كار نبرد.
سيليكات ها
از تركيب سيلسيوم ، اكسيژن و يك ياچند فلز سيليكات ها به وجود مي آيد و اگر كوارتز را جزو اكسيد ها محسوب بكنيم و آن را به همراه سيليكات ها در نظر بگيريم ، آنگاه حدود 93% پوسته ي زمين از سيليكات ها تشكيل مي شود. اگر چه تعداد سيليكات ها زياد است و خصوصيات گوناگوني دارند ، اما بيشتر آن ها شفاف و نيمه شفاف اند، اغلب جلاي شيشه اي دارند وسختي هاي آن ها تقريبا" زياد است و معمولا" در اسيد ها حل نمي شوند.
كوچكترين واحد سازنده ي سيليكات ها به شكل يك هرم چهار وجهي است كه سطوح آن را مثلث هاي متساوي الاضلاع تشكيل مي دهند . اين واحدها يا بنيان هاي چهار وجهي ، بار الكتريكي منفي دارند ( SIO ) و بايد يكديگر را دفع كنند، اما در طبيعت عناصر با بار مثبت مي توانند بارهاي منفي را خنثي كنند و به اين ترتيب ، سيليكات هاي مختلف را به وجود مي آورند . اگر در تركيب سيليكات ها ، آهن و منيزيم وجود داشته باشد ،رنگ سيليكات تيره و در نبود اين دو عنصر رنگ سيليكات روشن مي شود.

ميكاي سياه
سيليكات آب داراي آلومينيم ، آهن ، منيزيم و پتاسيم است بلورهاي آن به صورت پولك هاي سياه براق در اغلب سنگ هاي آندرين يافت مي شود رخ يك جهي دارد وجرم حجمي آن حدود 2/3 گرم بر سانتي متر مكعب است . اگر از پشت ورقه هاي نازك آن به يك شيء نوراني نگاه كنيم ، آن شيء شيشه يك ستاره ي شش يادوازده گوش ديده مي شود . ژيپس سولفات كلسيم آب دار كه ممكن است نمك گوگرد هم به همراه داشته باشد بلورهاي آن منشوري يا تيغه اي و معمولا" سفيد يا خاكستري است . بلورهاي بزرگ آن بي رنگ است. سختي ژيپس 2 است و جلاي شيشه اي دارد جرم حجمي آن 3/2 گرم بر سانتي متر مكعب است . معادن ژيپس تقريبا" در همه ي نقاط ايران از جمله سمنان . دامعان ، كرمان ،يزد ، شيراز واطراف تهران وجود دارد.

ميكاي سفيد
نام اين كاني از شهر مسكو گرفته شده است . ورقه هاي نازك آن بي رنگ و شفاف است ، ولي تكه هاي ضخيم آن جلاي صدفي دارد و نور را از خود عبور نمي دهد . تقريبا" تمام خصوصيات بييوتيت (ميكاي سياه ) را دارد ولي جرم حجمي آن كمي كمتر از آن است ، زيرا برخلاف ميكاي سياه ، آهن و منيزيم ندارد . ميكاي سفيد را مي توان در آذربايجان ، فارس و بلورهاي درشت آن را در اطراف همدان يافت

منيزيت
كربنات منيزيم است ، به صورت بلوري ودانه اي و خاكي شكل ديده مي شودو رنگ آن سفيد و سختي اش بين 4 تا 5/4 در تغيير است و جرم حجمي آن 3 گرم بر سانتي متر مكعب است . پودر آن در برابر اسيد كلريدريك گرم واكنش نشان مي دهد و گاز CO2 به وجود مي آورد. اين كاني در فريمان مشهد يافت مي شود و نوع خاكي آن ، در ايران گل سفيد خانده مي شود، در اطراف يزد ، سبزوار و انارك وجود دارد .

فسفات ها
تركيبي از اكسيژن و فسفر و يا چند فلز اند ، اكسيژن و فسفر يون PO را به وجود مي آورند و يون هاي مثبت فلزات مي توانند اين يون منفي را خنثي كنند . فسفات ها از نظر زمين شناسي اهميت چنداني ندارند . دو نوع فسفات مهم كه در ايران يافت مي شود اپاتيت و فيروزه است كه به شرح آنها مي پردازيم .

آپاتيت
فسفات كلسيمي است كه مقداري فلوئور يا كلر و آب دارد. بلورهاي آن شش ضلعي و ريز مي باشند ، ولي گاهي بلورهاي بسيار عظيم آن هم ديده شده است رنگ آن بسته به عناصر همراه خود تغيير مي كند و ممكن است سبز مايل به زرد ، سفيد ، آبي و گاهي بي رنگ باشد . جلاي شيشه اي دارد و سختي اش 5 و جرم حجمي اش 2/3 گرم بر سانتي متر مكعب است بلورهاي آن را مي توان در معدن آهن چغارت و جزيره هرمز ديد.

فيروزه
فسفات كلسيمي است كه علاوه بر آن ، آب ، مقداري آلمينيوم و مس به همراه دارد ، مس همراه اين فسفات سبب رنگ آبي خاص (فيروزه اي ) آن مي شود، جلاي شيشه اي دارد . سختي آن بين 5 تا 6 است و جرم حجمي اش 6/2 تا 8/2 گرم بر سانتي متر مكعب است . بهتر راه شناسايي آن علاوه بررنگ ، اثر آن بر چيني بدون لعاب است كه رنگ سفيد يا سفيد مايل به سبز به وجود مي آورد . معروف ترين معدن آن در حوالي نيشابور است.

كربن
كربن خالص به دو صورت الماس و گرافيت در طبيعت ديده مي شود.

الماس
بلورهاي مكعبي باسطوحي خميده و خط دار در طبيعت ديده مي شود جلاي شيشه اي يا چرب دارد . ممكن است بي رنگ ، زرد ،قهوه اي سياه ، آبي سبز يا قرمز باشد كه علت تنوع زنگ در آن مواد ناخالص همراه است . الماس باسختي 10 كه سخت ترين كاني شناخته شده و جرم حجمي آن 5/3 گرم بر سانتي متر مكعب است . تاكنون در ايران معدن الماس پيدا نشده است.

گوگرد
اغلب به صورت توده اي ديده مي شود، بلوهاي آن به شكل دو هرم ناقص است كه به هم چسبيده اند . رنگ زرد درخشان دارد و با كمي ناخالصي ممكن است به رنگ هاي قهوه اي تا سياه هم ديده شوند . جلاي شيشه اي تا الماسي و در سطوح تازه شكسته شده ، جلاي چرب دارد . سختي آن 5/1 تا 2 و جرم حجمي اش حدود 2 است .به آساني ذوب مي شود در آب نامحلول است . گوگرد خالص را مي توان در اطراف آتشفشان هاي سهند و دماوند و سبلان و تفتان ديد . در ساير نقاط از جمله اطراف سمنان بندر خمير و بندر لنگه و جزيره هرمز و درود و لار هم يافت .
+ نوشته شده در  دوشنبه هفتم فروردین 1385ساعت 8:2 بعد از ظهر  توسط حسین احمدوند  | 

چشمه‏ها

چشمه‏ها:
عبارتند از: الف: چشمه‏هاى گوگردى دامنه‏هاى شرقى دشت برازجان كه آب آنها داراى تركيبات گوگردى است. اين چشمه‏ها به رودخانه دالكى مى‏ريزند و سبب خراب شدن كيفيت آب آن مى‏شوند.
ب: چشمه‏هاى آب گرم، منطقه اهرم كه براى معالجه بيماريهاى پوستى مفيد است.
ج: چشمه‏هاى آب شيرين ناحيه خائيز اهرم كه تعداد آنها نسبتاً زياد بوده و داراى كيفيت بسيار خوبى هستند. چشمه‏هاى بَنيان، پرآب‏ترين چشمه‏هاى اين ناحيه مى‏باشند.
د: چشمه‏هاى منطقه فارياب كه از به هم پيوستن آب آنها رود فارياب تشكيل مى‏شود. مهمترين چشمه اين منطقه، چشمه تنگ فارياب است كه اهالى روستاى فارياب براى آبيارى باغهاى خود از آن استفاده مى‏كنند.
استفاده از اثر شفابخش چشمه‏هاى آبگرم براى درمان برخى بيماريها، قدمتى چندهزار ساله، دارد اين روش در پزشكى نوين نيز از جايگاه مهمى برخوردار است و پزشكان به آن توصيه مى‏كنند. به همين دليل در سراسر جهان مناطقى كه داراى چشمه‏هاى آب گرم حاوى املاح مفيد هستند از جمله جاذبه‏هاى توريستى به شمار مى‏آيند.
از سوى ديگر قطبهاى ملى طبيعت درمانى در ايران متعدد و پرشمار بوده و به طور عمده شامل چشمه‏هاى آب گرم هستند كه مهمترين اين قطبها عبارتند از سرعين اردبيل، سراب، آب گرم خان واسى سو آذربايجان غربى، آب گرم محلات، گرماب قوچان، آب گرم‏هاى زنجان، پوزه باغ، بزمان ايرانشهر، چشمه قلعه دختر اهواز، آب گرم اسك، فرقان قزوين، لاريجان مازندران، گراو تفرش، گنو هرمزگان، اعلا دماوند و آبعلى در شمال شرق تهران.
با آنكه اغلب آبگرم‏ها، فاقد حداقل امكانات رفاهى و بهداشتى هستند سالانه صدها هزار ايرانى را به خود جلب مى‏كنند.
تقريباً فقط در سرعين اردبيل شرايط نسبتاً مطلوبى از نظر وضعيت بهره‏بردارى از چشمه‏هاى آب گرم طبيعى وجود دارد. در دو دهه اخير شمار مراكز اقامتى و رفاهى توريستى در اين منطقه گسترش مناسبى داشته است، اما عدم معرفى بين‏المللى موجب شده تا طبيعت درمانى در اين منطقه هم صرفاً جنبه داخلى داشته باشد در ديگر مناطق، بهره‏بردارى با وضعيتى بسيار نامطلوب صورت مى‏گيرد و در چشمه‏هاى آب گرم كشور حتى از حداقل امكانات رفاهى خبرى نيست و نيز شيوه استفاده از اين چشمه‏ها گاه آنچنان غيربهداشتى است كه ممكن است مراجعين به جاى درمان دچار بيمارى نيز شوند. شرايط بد بهره‏بردارى موجب شده تا جز در برخى موارد معدود اغلب مردم تمايلى به استفاده از آبگرمهاى طبيعى نداشته باشند.

+ نوشته شده در  دوشنبه هفتم فروردین 1385ساعت 8:1 بعد از ظهر  توسط حسین احمدوند  | 

چشمه‏هاى آب گرم جهان

چشمه‏هاى آب گرم جهان:
طبق تعريف آب چشمه‏هاى گرم 6 تا 9 درجه سانتيگراد گرمتر از درجه حرارت سالانه نقاطى است كه در آن يافت مى‏شوند. فقط در ايالات متحده بيش از هزار نمونه از اين چشمه‏ها وجود دارد. اكتشافات معدنى در سراسر جهان نشان مى‏دهد كه دماى معادن عميق و چاههاى نفتى معمولاً با ازدياد عمق از سطح زمين افزايش مى‏يابد، افزايش ميانگين دما در چنين نقاطى در حدود دو درجه سانتيگراد در هر صد متر است. بنابراين وقتى كه آب زيرزمينى در اعماق زياد حركت مى‏كند گرم مى‏شود و اگر به سطح زمين برسد به صورت چشمه‏هاى آب گرم بيرون مى‏آيد. آب‏هاى گرم معدنى كه به صورت چشمه‏هاى آب گرم به سطح زمين مى‏رسند به دليل گذر از مناطق مختلف خواص مختلفى دارند كه مانند اثرى شفابخش اند استفاده از اثر شفابخش چشمه‏هاى آب گرم براى درمان برخى بيماريها قدمتى چندهزارساله دارد. اين روش در پزشكى نوين نيز از جايگاه مهمى برخوردار است. و پزشكان به آن توصيه مى‏كنند به همين دليل در سرتاسر جهان مناطقى كه داراى چشمه‏هاى آب گرم حاوى املاح مفيد هستند از جمله جاذبه‏هاى توريستى به شمار مى‏روند. پس براى اينكه بدانيم كدام آب براى درمان كدام بيمارى مفيد است به دسته‏بندى كردن آبها نياز داريم به همين دليل آبها را به شش دسته زير تقسيم مى‏كنند:
1- آبهاى بى‏كربنات. آشاميدن اين آبها كمك به تخليه معده مى‏كند قندخون را پائين مى‏آورند آب آشاميدنى چشمه نينه محلات از اين دسته است.
2- آبهاى سولفاته. آشاميدن اين آب براى بيماران كبدى و كليوى و نقرسى و روماتيسمى مفيد است.
3- آبهاى سولفوره. آبهاى گوگردى براى بيماريهاى مجارى تنفسى، روماتيسم و بيماريهاى جلدى مفيد است.
4- آبهاى كلروره. آشاميدن اين آبها غلظت صفرا را پائين مى‏آورد.
5- آبهاى آهن دار. اين آبها اثر مساعدى براى توليد گلبولهاى قرمز خون دارد.
6- آبهاى راديواكتيو. برخى از دانشمندان عقيده دارند كه به وسيله آن مى‏توان با پيرى مبارزه كرد.
نزديكترين چشمه آب گرم به استان قم محلات مى‏باشد. چشمه‏هاى آب گرم محلات به فاصله 15 كيلومترى شمال شرقى محلات قرار دارد. (در جنوب‏غربى تهران و در 30 كيلومترى غرب دليجان)

چشمه‏ها به دو طريق ايجاد مى‏گردند:
1- در مناطق آتشفشانى آب در اثر نفوذ از خلال گسلها و شكستگى‏ها تدريجاً گرم شده و پس از رسيدن به سطح زمين چشمه‏هاى آب گرم را مى‏سازد هرچه عمق نفوذ و سرعت خروج آب بيشتر باشد دماى بالاترى خواهد داشت.
2- توسط بخار آبهاى مربوط به مرحله سرد شدن ماگما در درون زمين ايجاد و توسط فشار بخار آب و گازها به سمت بالا حركت مى‏كند.
بيشتر چشمه‏هاى آب گرم ايران با تظاهرات آتشفشانى در ارتباطند. مانند چشمه‏هاى آب گرم اسك، سرعين بيله رود، محلات و...
در اطراف چشمه محلات معادن بزرگ‏تر اورتن ديده مى‏شود كه حاصل رسوب گذارى آب اين چشمه‏ها
در گذشته است. گرماى آب اين چشمه‏ها به فعاليتهاى آتش‏فشانى در شمال اين منطقه مربوط مى‏شود. آبهاى سطحى پس از نفوذ در داخل شكستگى‏ها و انحلال مواد آهكى از حد فاصل برخورد و اين سرى تشكيلات در كوههاى محلات كه از جنس آهك و متعلق به كرتاسه است خارج مى‏گردند.
استفاده از اثر شفابخش چشمه‏هاى آب گرم براى درمان بيماريها قدمتى چندهزار ساله دارد. اين روش در پزشكى نوين نيز از جايگاه مهمى برخوردار است. به همين دليل در سراسر جهان مناطقى كه داراى چشمه‏هاى آب گرم حاوى املاح مفيد هستند.
آبهاى زيرزمينى خارج شده به صورت چشمه‏هاى آب گرم و آبفشانها داراى مواد محلول بيشترى نسبت به ساير آبها ي زيرزمينى هستند. زيرا قدرت انحلال آب گرم از آب سرد بيشتر است. وقتى آب داراى سيليس بيشترى باشد در اطراف چشمه‏ها ژيزريت geyserit رسوب مى‏كند. تراورتن (travertine) كه نوعى كربنات كلسيم است از نهشته‏هاى خاص چشمه‏هاى آبگرم در نواحى آهكى است. بعضى از چشمه‏هاى آب گرم حاوى گوگرد مى‏باشند. گوگرد علاوه بر بدمزه كردن آبها بوى آزار دهنده‏اى نيز دارد. بدون شك چشمه‏هاى نواداى آمريكا با بوى تخم مرغ گنديده چنين وضعيتى دارد.

+ نوشته شده در  دوشنبه هفتم فروردین 1385ساعت 8:0 بعد از ظهر  توسط حسین احمدوند  | 

آزمون علوم دوم راهنمايي

 

1-در افراد نزديك بين از كداميك ازوسايل زير در عينك آنها استفاده مي شود

الف:آينه مقعر        ب:عدسي واگرا     ج:آينه محدب       د:عدسي همگرا

2-اگر نور به طور عمود بر سطح آينه بتابد زاويه بازتاب چند درجه خواهد بود

الف:180 درجه      ب:صفر                   ج:90 درجه           د:45 درجه

3-رابطه سرعت نور با شكست نور چگونه است

الف:معكوس           ب:مستقيم            ج:رابطه ندارد       

4-اگر جسم در فاصله كانوني آينه مقعر باشدتصوير در آن

الف:مجازي ،بزرگتر از جسم و وارونه است       ب:حقيقي،بزرگتر از جسم و مستقيم

ج:مجازي،بزرگتر از جسم و مستقيم                 د:حقيقي،كوچكتر از جسم و وارونه

5-در طيف نور در منشور كمترين شكست مربوط به كدام رنگ است

الف:قرمز                                ب:زرد                     ج:آبي                     د:بنفش

6-در بازتاب نور از يك سطح ناصاف زاويه تابش و بازتاب چگونه اند

الف:زاويه تابش بزرگتر از بازتاب است              ب:زاويه بازتاب بزرگتر از تابش است

ج:مساوي اند                                                         د:زاويه وجود ندارد

7-اگر نور به طور عمود از محيطي غليظ وارد محيط رقيقي شود

الف:مي شكند و به خط عمود نزديك مي شود                ب: مي شكند وازخط عمود دور مي شود

ج:نمي شكندومستقيم حركت مي كند                             د:هر دو حالت الف و ب ممكن است

8-اگر فاصله كانوني آينه مقعر 10 سانتيمتر باشد شعاع دايره اي كه آينه بخشي ازمحيط آن است

چقدر خواهد بود

الف:10 سانتيمتر                  ب:20 سانتيمتر                    ج:30 سانتيمتر                     د:40 سانتيمتر

9-اگر فاصله جسم تا آينه تخت 40 سانتيمتر باشد نصف فاصله جسم تا تصوير خود چقدر است

الف: 10 سانتيمتر                 ب:20 سانتيمتر                    ج:35 سانتيمتر                     د:40 سانتيمتر

10-در بازتاب نامنظم

الف:زاويه تابش و بازتابش يك شعاع با هم برابرند          ب:تمام زاويه هاي تابش با هم برابرند

ج: تمام زاويه هاي باز تابش با هم برابرند                         د: تمام زاويه هاي تابش و بازتاب با هم برابرند

11-تصوير در آينه تخت نسبت به جسم چگونه است

الف:كوچكتر و برگردان        ب:مساوي و برگردان            ج:كوچكتر و معكوس           د:مساوي و معكوس

12-جسمي در فاصله 4 متري از آينه تختي در مقابل آينه قرار دارد اگر آن را 2 متر از آينه دور كنيم

فاصله تصوير تا جسم برابر است با

الف:4                      ب:8                        ج:10                      د:12

13-كداميك چشمه نور نيستند

الف:خورشيد         ب:ماه                     ج:ستاره قطبي                     د:كرم شب تاب

14-در كداميك از پديده هاي زير شكست نور اتفاق مي افتد

الف:رنگين كمان      ب:تشكيل كانون در عدسي    ج:تشكيل طيف در منشور   د:همه موارد

15-قانون بازتاب نور در كدام مورد صحيح است

الف:انعكاس از آينه   ب:انعكاس از سطح ناصاف   ج:انعكاس از آب آرام    د:همه موارد

16-سه آينه كوژ،كاو و تخت در اختيار داريم ميدان ديد كدام وسيع تر است

الف:كوژ                  ب:كاو                     ج:تخت                   د: ميدان ديدهمه يكسان است

17-علت كداميك سير نور به خط مستقيم است

الف :تشكيل سايه                 ب:خورشيد گرفتگي            ج:ماه گرفتگي       د:همه موارد

18-كداميك از اجسام زير منير است

الف:آينه                 ب:ماه                     ج:خورشيد            د:الف و ج

19-هنگامي كه نور از آب وارد هوا مي شودسرعت آن............

الف:تغيير نمي كند               ب:زيادمي شود     ج:كم مي شود       د: تغيير نمي كندولي مسير آن كج مي شود

20-از كداميك از آينه هاي زير در دندانپزشكي استفاده مي شود

الف:تخت                ب:محدب               ج:مقعر                   د:محدب و مقعر

 

 

+ نوشته شده در  شنبه بیستم اسفند 1384ساعت 9:27 بعد از ظهر  توسط حسین احمدوند  | 

نمونه سوال دوم راهنمايي

 

1-كداميك از موارد زير از خواص شيميايي گوگرد است

الف:جامد زرد رنگ است     ب:نقطه ذوب آن 119 درجه سانتيگراد است

ج:در هوا با شعله آبي مي سوزد         د:نارسانا است

2-در كداميك از تغييرات زير ساختار ذره اي و ماهيت شيميايي ماده عوض مي شود

الف:ذوب شدن گوگرد          ب:ملتهب شدن سيم درون لامپ      ج:منجمد شدن الكل  د:پختن تخم مرغ

3-كداميك تغيير شيميايي است

الف:ذوب شدن يخ-جوشيدن آب                     ب:زنگ زدن ميخ-سوختن چوب

ج:تبخيرآب-حل شدن شكر                              د:آسياب كردن گندم-پختن نان

4-كدام مورد در باره سوختن چوب صحيح است

الف:سوختن كند –گرماده   ب:سوختن تند –گرماگير   ج: سوختن كند–گرماگير    د: سوختن تند –گرماده  

5-در نوشتن نماد شيميايي كدام عنصر از دو حرف لاتين استفاده ميشود

الف:گوگرد              ب:سديم                                ج:كربن                   اكسيژن

6-هنگام واكنش شيميايي انرژي شيميايي اضافي به صورت كداميك از انرژي هاي زير آزاد مي شود

الف:نور                   ب:گرما                   ج:صوت                  د:همه موارد

7-وقتي شير گاز را ببنديم كداميك از عوامل توليد آتش را از بين مي بريم

الف:گرما                 ب:سوخت              ج:اكسيژن             د:همه موارد

8-كداميك از خواص فيزيكي ماده محسوب نمي شود

الف:رنگ و بو         ب:سختي و نقطه ذوب         ج:شكل و اندازه                    د:نقطه جوش و رسانايي

9-به ترتيب براي نشان دادن عنصر و واكنش شيميايي از چه استفاده مي شود

الف:معادله نمادي،فرمول شيميايي                   ب: نماد شيميايي    معادله نمادي

ج: فرمول شيميايي    نماد شيميايي                 د: معادله نمادي نماد شيميايي   

10-در تغيير شيميايي كداميك تغيير نمي كند

الف:شكل ماده      ب:اتم ماده             ج:مولكول ماده                     د:ساختار ذره هاي ماده

11-در تبديل 8 مولكول گاز سه اتمي به 4 مولكول گاز شش اتمي چه تغييري روي مي دهدوچه چيز تغيير مي كند

الف:شيميايي،ساختار مولكول           ب:فيزيكي ،نوع اتم    ج:فيزيكي،نوع مولكول    د:شيميايي،نوع اتم

 

12-واكنش هاي شيميايي معمولا با تغيير قابل مشاهده در چه چيزي همراه است

الف:توليد گاز        ب:تووليد شعله     ج:تغيير رنگ         د:همه موارد

13-از سوختن پارافين شمع چه موادي حاصل مي شود

الف":كربن و كربن دي اكسيد    ب:كربن و هيدروژن       ج :بخار آب و كربن دي اكسيد   د:هيدروژن و اكسيژن

14-روي آهن را رنگ مي زنند تا زنگ نزندزيرا

الف :رنگ از تماس نيتروژن با آهن جلوگيري كند          ب:رنگ با آهن واكنش دهدوآهن را حفظ كند

ج: رنگ از تماس كربن دي اكسيد   با آهن جلوگيري كند د: رنگ از تماس اكسيژن با آهن جلوگيري كند

15-از واكنش آهن وگوگرد بر اثر حارت چه ماده اي حاصل مي شود

الف:آهن اكسيد                    ب:آهن سولفيد                     ج:زنگ آهن           د:آهن سولفيت

16-در واكنشهاي شيميايي گرماده انرژي شيميايي واكنش دهنده ها .................فراورده هاست

الف:كمتر از            ب:بيشتر از            ج:مساوي               د:دو برابر

17-كدام ماده زير مي سوزد ولي سوخت محسوب نمي شود

الف:زغال سنگ    ب:پارچه                                ج:نفت                    د:بنزين

18-كدام گاز باعث شعله ورشدن يك تكه چوب گداخته مي شود

الف:هيدروژن        ب:اكسيژن             ج:نيتروژن             د:كربن دي اكسيد

19:خاموش شدن شمع در زير يك ليوان نظريه كدام دانشمند را در باره سوختن ثابت مي كند

الف:لاووازيه           ب:اشتال                                ج:آمپدوكلس        د:نيوتن

20-انرژي فعالسازي كداميك از مواد زير بيشتر است

الف:بنزين              ب:چوب كبريت                     ج:گاز شهري         د:زغال سنگ

+ نوشته شده در  شنبه بیستم اسفند 1384ساعت 9:22 بعد از ظهر  توسط حسین احمدوند  |